İTÜ: Kahramanmaraş'taki depremler 7,8 ve 7,7 büyüklüğünde

İstanbul Teknik Üniversitesi'nden (İTÜ) bilim adamları, Kahramanmaraş merkezli depreme ilişkin ön inceleme raporu yayımladı. Raporda, depremin büyüklüğünün daha fazla olduğu ve toplamda 160 saniye sürdüğü kaydedildi. Akademisyenler, binaların yıkılma sebeplerini de tek tek sıraladı.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) akademisyenleri, merkez üssü Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan depremlere ilişkin ön inceleme raporu hazırladı.

MÜHENDİSLER VE MİMARLAR İNCELEDİ

38 bin 44 kişinin hayatını kaybettiği, 108 binden fazla kişinin yaralandığı afete ilişkin raporda, iki büyük depremin 7,7 ve 7,6 değil, 7,8 ve 7,7 olarak kayıtlara geçmesi dikkat çekti. Raporun ön sözünde değerlendirmelerine yer verilen İTÜ Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, inşaat, jeoloji ve jeofizik mühendisliği ile mimarlık gibi alanlardaki uzman isimlerden oluşan İTÜ'lü bilim adamlarının, gruplar halinde bölgedeki şehirlerde inceleme ve gözlemlerde bulunduğunu kaydetti.

"BU DEPREM YEPYENİ BİLGİLER İÇERİYOR"

Prof. Dr. Koyuncu "Bu depremlerin sonucu çok geniş bir alanda uydu görüntülerinde yüzey kırığı haritalanmıştır. Arazide fayın belirli kesimlerde yüzey kırığı gözlenmektedir. Fayın sekmeli yapısı ve izi, arazide bilinen hatlara yakın olmakla birlikte, morfolojik olarak Çardak Fayı'nda sırtlar ve yamaçlardan ilerlediği görülmektedir. Bu depremin arazi izleri ve yüzey kırık haritası yepyeni bilgiler içermektedir. Birbiriyle ilişkili segmentlerin atım dağılımı, bölgede aynı anda Amanos Segmenti'nin 2, Çardak Fayı'nın 2, Pazarcık Segmenti'nin 1, Gölbaşı Segmenti'nin 1 bağımsız depremle aynı anda kırıldığını düşündürmektedir. Diğer dikkati çekici bir unsur Türkiye aktif fay haritası ile yüzey kırıkları birbirlerini üzerlememekte ve farklı alanlardan geçmektedir" değerlendirmesinde bulundu.

"İLK DEPREM 100, İKİNCİSİ 60 SANİYE SÜRDÜ"

Raporda ise şu bilgiler aktarıldı: Nurdağı-Pazarcık ve Ekinözü depremlerinin kırılma süreleri sırasıyla yaklaşık 100 ve 60 saniye. Her iki deprem sonrasında en büyük yatay yer değiştirme 4,7 metre ile Ekinözü istasyonunda elde edildi. Malatya, Gaziantep ve Osmaniye istasyonlarındaki yatay yer değiştirme değerleri ise sırasıyla 69,9, 39,6 ve 29,2 santimetre.

BİNALAR NEDEN YIKILDI?

Binaların yıkılmasındaki en belirgin hususlar ise şöyle sıralandı:

• Yapıların eski olması.
• Temellerin oturduğu zeminlerin taşıma kapasitelerinin düşük olması
• İnşaatlarda kullanılan malzeme kalitesi.
• Kolonlar ve kirişlerin en kesit boyutlarının ve donatı miktarlarının yetersizliği.
• İnşa edildiği yıllarda yürürlükte olan yönetmeliklere uygun olarak taşıyıcı sistem elemanlarının inşa edilmemiş olması
• Diğer yapım kusurları ile bitişik nizamda inşa edilen binaların kat seviyelerinin farklı olması.
• Kahramanmaraş ve Adıyaman'da yıkılan binaların büyük çoğunluğunun ilk katları ya tamamen ya da kısmen kat mekanizma durumuna gelmiş. Bütün katlar üst üste sandviç şeklinde veya yan tarafa doğru toptan ya da kısmen dönerek göçmüş.
• Hatay-Antakya ve Adıyaman-Gölbaşı gibi bölgelerde zemin sıvılaşması etkisiyle binaların temel sistemi özelliklerine bağlı zemine batmış.
• Yönetmeliklere uygun olarak inşa edilen hastaneler ile bazı kamu binaları, böylesine şiddetli depremler sonucunda yapısal hasarların çok sınırlı ölçülerde kalabileceğini bir defa daha göstermiştir.

• 

"ALTYAPILARDA DA HASAR VAR, HASTALIKLAR ARTABİLİR"

Raporda, üstyapılar kadar alt yapıların da hasar gördüğü ifade edildi. Özellikle şebeke ve kanalizasyon boru hatlarının hasarlanması ile su temini ve atık suların uzaklaştırılmasında akut problemler yaşanabildiği belirtildi. Bu sebeple su yoluyla bulaşma potansiyeli yüksek olan enfeksiyon hastalıkları riskinin arttığına dikkati çekildi.

"61 BİN BİNA ACİLEN YIKILMALI"

Depremler sonrasında 61 bin 722 binada yer alan 263 bin 800 bağımsız birimin acil yıkılması gerektiği vurgulanan rapoda, şu bilgiler de aktarıldı: Toplam deprem atıkları miktarının 50 milyon ton ile 110 milyon ton aralığında olması bekleniyor. En çok atık afetten en fazla etkilenen Hatay, Kahramanmaraş, Malatya, Gaziantep ve Adıyaman'da olacak. O sebeple bu illerde deprem atıkları için gerekli geçici ve nihai depolama alanı ihtiyacı en yüksek düzeyde.