BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Binanızı test edin

Binanızı test edin

Uzmanlar “Deprem köpeği yerine binaların ve zeminlerin nasıl güçlendirilmesi gerektiğine kafa yorulmalı” diyor.



İSTANBUL- Yetkililerin sürekli, İstanbul’daki binaların yüzde 75’inin şiddetli bir depremde yıkılma yada ağır hasar görme gibi ihtimalleri olduğundan bahsetmesi, İstanbul ve Marmara çevresinde içinde yaşanılan mekanların ne kadar dayanıklı olduğu sorusunu sık sık gündeme getiriyor. Ancak korkunun ecele faydası yok. Uzmanlar aynı şeyi söylüyor: “Hem konut sahipleri hem de büyük işyeri yöneticileri, canlarını ve mallarını korumak amacıyla önlem almaya ve binalarını güçlendirme çalışmalarına bir an önce başlamalılar.” Peki binanızın depreme karşı dayanıklı olup, olmadığını nasıl öğrenebilirsiniz? Türkiye’de yapı kalitesine yönelik bilinç her geçen gün artıyor. Çoğumuz bu bilincin uygulamaya konulmasındaki sürati yeterli bulmasak da özellikle yapıların projelendirilmesine ve uygulama kalitesine verilen önemin giderek arttığını gözlemliyoruz. Bu umut verici gelişme deprem gibi acı tecrübelerin sonrasında daha da farklı bir anlam taşıyor. Son günlerde İstanbul büyük deprem tartışması ve beklentileri, her yeni küçük sallantıda alevlenerek büyüyor. Özellikle İstanbul’daki milyonlarca insan huzur bulamıyor. Her ne kadar depremi hisseden hayvan tartışmaları taraftar bulmaya başlasa da, uzmanlar depreme en iyi hazırlığın bina ve zemin güçlendirmeleri olduğunu belirtiyorlar. İTÜ Derneği tarafından mimar, inşaat, jeoloji, jeofizik ve harita mühendislerinden oluşan 8 uzmana hazırlatılan küçük bir DEPREM TESTİ sayesinde binanızın dayanıklılığını kabaca ölçebilmeniz mümkün. Asıl problem; bilginin devrede olmayışı İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (İMSAD) Başkanı Doğan Hasol, inşaatlarda malzemenin değil, bilginin çalındığına dikkat çekiyor. Bilgi çalındığı için malzemenin de eksik kullanıldığının altını çizen Hasol, “Mimarlık ve mühendislik hizmetleri tam olarak alınmadığı, yeterli denetim yapılmadığı için yapılar risk taşıyor” dedi. “Türkiye’de aslında herşey var; yalnızca 30 bin mimar 50 bin inşaat mühendisi bulunuyor. Ancak inşaatların pek çoğunda mühendis ve mimarlardan yararlanılmıyor.” diyen Hasol, bilginin mevcut olduğunu ama bu kaynaklardan tam olarak yararlanılamadığını, daha doğrusu bilgiye değer verilmediğini belirtti. Bina güçlendirme Binalara çelik veya betonarme taşıyıcı perdeler ilave edilmesi, mevcut kolonlara çelik yada betonarme mantolar giydirilmesi kirişlerin aynı yöntemlerle güçlendirilmeleri halen uygulanmakta olan güçlendirme yöntemleri. Taşıyıcı kagir duvarlarda uygulanması gerekli yöntemler ise daha farklı. Taşıyıcı olmayan dolgu duvarlarındaki çatlaklarda özel tamir harçları kullanılarak onarılıyor. Bazen duvarların içerisine betonarme demiri konulması yüzeyden hasır çelik ankre edilerek püskürtme betonuyla sıvanmaları da uygun olan onarım ve güçlendirme şekilleri. Deprem riskini almayın! Yapı denetim şirketlerinin üzerinde hemfikir olduğu bir konu var; İstanbul’da binaların genellikle zemin sorunları bulunuyor ve temel zafiyeti söz konusu. Güçlendirme çalışmalarıyla bir binanın ömrü 15 yıl uzayabiliyor. “Bütün bu tedbirlerden sonra binanın depreme kesin olarak dayanıklı hale geldiğini söyleyebilir miyiz?” sorusunu uzmanlar şöyle cevaplıyor: “Bütün güçlendirme çalışmaları yapıldıktan sonra da depremde hasar oluşabilir. Ama kesinlikle bina çökmez ve can kaybı olmaz” Yapı denetimi sağlanamıyor! Toprakların % 96’sı, nüfusunun % 98’i aktif deprem kuşakları içerisinde bulunan ülkemiz uzun yıllardır yürürlükte olan imâr ve afetler mevzuatındaki çeşitli hükümlere rağmen uygulamada etkili bir inşaat denetimi sağlanamıyor. 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 depremleri sonrasında meydana gelen can ve mal kayıpları inşaat alanında çağdaş, bilimsel ve teknik standartlara uygun bir yapılanmanın zorunluluğunu bütün açıklığı ile göz önüne sermiş olmasına rağmen yapılan araştırmalarda proje denetiminde dahi, projelerin % 91’inde tasarım, hesap ve çizim hataları olduğu, uygulamanın da hemen hemen hiç denetlenmediği, şantiyelerin % 90’ında yönetmelik ve standatlara aykırı beton döküldüğü (örneğin; vibratör kullanılmadığı) ve beton dayanıklılık değerlerinin projede öngörülenden yaklaşık % 40 daha az olduğu tespit edildi. Türkiye yapı malzemesi ve kalitesi bakımından kendi kendine yeter ülkelerden biri. Türkiye’de toplam sanayi üretiminin yüzde 10’unu yapı malzemeleri oluşturuyor. Türkiye ihracatının da yine yüzde 10’unu inşaat malzemeleri karşılıyor. 2000 yılında 2 milyar 500 milyon dolarlık inşaat malzemesi ihracatı gerçekleştirildi. 2001 yılında bu miktarda kriz sebebiyle azalma oldu. İhracatın içinde ana kalemler olarak çelik, çimento, cam, seramik ve diğer ürünler var. Ülkemiz yapı malzemesi kalite ve çeşitliliği bakımından pek çok noktada dünya ile boy ölçüşecek noktaya geldi. Aynı şekilde teknolojilerde de gelişmeler oldu. Müteaahhitlik alanı kendisini çok iyi geliştirdi ve uluslararası projelere imza atmaya başladı. Hedef sağlam yerde sağlam yapı Prof. Dr. Ahmet Ercan depreme karşı alıncak önlemler açısından, İstanbul’un mevcut binalarını üç ayrı kategoride değerlendiriyor. Birincisi, kötü yerde yapılmış çok katlı yapılar; İnsanların toplu bulunduğu iş hanları, hastaneler, askeri kışlalar, havaalanı, otobüs terminali, okul, stadyum, sinema, konser salonları, cami ve viyadükler... Bu tip binalarda yapı temeli ile üst yapı ilişkisinin kesilerek arasına sönümleyiciler yerleştirilmesini öneriyor. İkinci kategoride, zemin etüdü, inşaat ve mimari projesi olan nitelikli 1999 öncesi yapılar yer alıyor. Ercan, güçlendirme çalışmalarının ancak bu tür binalar için anlamlı olduğunu söylüyor. Üçüncü ve en kritik kategori ise İstanbul’un yüzde 75’lik alanını kapsayan ve depremden en fazla zarar görecek olan binalar... Bu kategori içinde de kötü yerde yapılmış kötü yapılar ile, iyi yerde yapılmış kötü yapılar yer alıyor. Prof. Dr. Ercan projesi bile bulunmayan bu yapıları güçlendirmeye çalışmanın tamamen anlamsız olduğunu; yıkılıp yeniden yapmanın çok daha mantıklı olacağını vurguluyor ve ekliyor; “Sloganımız sağlam yerde sağlam yapı olmalıdır. Sarsıntılara alışmak değil, muhtemel bir depreme karşılık gerekenleri çok geç olmadan yapmalıyız. İnşaat işlerinin, ülkede 200 kalem işi başlattığını ve ekonomiyi çevirdiğini unutmayalım.” Zemin güçlendirme Bu yöntem zemine çakılan kazıklarla, yapıların hayatını kurtarmak garantisi vaat ediyor. Zemine kazık çakma işleminde alan daraldıkça maliyet arttığından mevcut bir yapıyı bu şekilde güçlendirmek de oldukça pahalı, ancak güvenli bir yöntem. Apartman türü binaların zemin ıslahında işlem binanın bodrumunda yapılıyor. Bu sebeple kapılardan geçecek büyüklükte makineler kullanılıyor. Bu makinelerin üretim kapasiteleri düşük olduğu için işlem daha maliyetli oluyor. Uzmanlara göre zemin ıslahı açık alanda yapıldığında maliyeti %30 daha azalıyor. Apartmanlarda zemin ıslahı yapılırken genellikle, mini (fore) kazıklar, çakma kazıklar ve jet grout kolonlar denilen yöntemler kullanılıyor. Yapı denetimi nasıl yapılır? ¥ İlk aşamada zemin analiz edilir. ¥ Binanın bir inşaat projesinin olup olmadığına bakılır. ¥ İnşaatı yapan müteahhit firmanın projeyi doğru uygulayıp uygulamadığı denetlenir. ¥ Yapıdaki kolonlar, kirişler döşemeler gibi taşıyıcı elemanların kapasitesi ve muhtemel bir depremde davranışları hesaplanır. ¥ Eğer binanın bir takım güçlendirme ve takviyeye ihtiyacı olduğu tespit edilirse yapı denetim şirketi bunu projelendirir. Yapı denetim şirketleri Bayındırlık Bakanlığı’nın geçen yıl çıkardığı 4708 sayılı yapı denetim kanununa göre, mevcut ve inşa halindeki binaların depreme karşı dayanıklılıklarını denetleme ve güçlendirme projeleri yapı denetim kuruluşları tarafından yapılmaktadır. Yeni kanuna göre yapı denetim şirketleri 15 yıl süreyle binanın kaba yapısından, 3 yıl süreyle de ince yapısından sorumlu olacak. Muhtemel bir depremde de insanların hukuki muhatapları bu şirketler olacak. Binada olabilecek her türlü hasar bu şirketlerden sorulacak. Binanızı kendiniz test edin Her soru için binanızın özelliklerine uygun olan değeri boş kutalara yazıp test sonrasında toplayarak binanızın depreme dayanıklılık özelliğini test edebilirsiniz. 1 Binanızın bulunduğu yer Kayalık zemin 0 Yüksek ve tepelik yer 1 Eğimin %20’nin üzerine olduğu yamaçlar 2 Çevresine göre çukur yerler 3 Dere yatağı ve dolgu zeminler 4 Sulu zeminler 5 2 Binanızın betonarme ise yaşı 1-10 yıl 0 10-11 yıl 1 11-20 yıl 2 21-30 yıl 3 31 yıl ve üstü 4 3 Binanızın taşıyıcı sistemi Çelik ya da ahşap bina 0 Betonarme bina 1 Tuğla örgü yığma bina 2 Taş örgü yığma bina 3 Kerpiç örgülü bina 4 Kerpiç örgülü toprak damlı bina 5 4 Bodrum kat ve rutubet durumu Bodrum kat var, hiç rutubet olmuyor 0 Bodrum kat var, kış aylarında rutubetli 1 Bodrum kat yok, rutubet yok 2 Bodrum kat var, sürekli rutubet var 3 Bodrum kat var, su birikiyor 4 5 Binanız zemin kat dahil kaç katlı? Bir katlı 0 İki katlı 1 Üç katlı 2 Dört-beş katlı 3 Altı-sekiz katlı 4 Dokuz kat ve üstü 5 6 Binanızın zemin katı nasıl? Üst katlarla aynı 0 Üst katlardan daha içerde, ancak duvarlar kapalı 1 Kat yüksekliği diğer katlardan daha fazla, ancak duvarlar kapalı 2 Normal katlarla aynı, ancak duvar yok 3 Normal katlardan daha içeride, ancak duvar yok 4 Kat yüksekliği normal katlardan daha fazla, ancak duvar yok 5 7 Bina çıkmaları nasıl? Binada hiç çıkma yok 0 Yalnızca balkonlar çıkma 1 Binanın bütününde kapalı çıkma var, 80 cm’ye kadar 2 Açık çıkmalar duvarlarla kapatılmış 3 Binanın bütünüde 80 cm’den fazla çıkma var 4 8 Binaya yapılan müdahale var mı? Binanın herhangi bir yerinde değişiklik yapılmadı 0 Binanın iç duvarlarında kaldırılan bölümler var 1 Binanın iç duvarlarında birden fazla kaldırılan bölümler var 2 Dış duvarlarda pencere açıldı veya pencereler büyütüldü 3 Binanın bütününde ilave pencere yapılması ya da duvaların kaldırılması 4 İç bölme ve duvarların komple kaldırılması (1 kat bile olsa) 5 9 Kullanım amacı değiştirildi mi? Bina yapım amacına göre kullanılıyor 0 Konut amaçlı yapılıp, normal katlar atölye olarak kullanılıyor 1 Zemin kat konut amaçlı yapılıp, dükkan ya da atölye olarak kullanılıyor 2 Binaya sonradan asansör montajı yapıldı 3 Sonradan çatı arasına bir tondan fazla kapasiteli su deposu yapıldı 4 Binaya sonradan asansör ve su deposu yapıldı 5 10 Binanızda şu ana kadar Herhangi bir tamirat yapılmadı 0 Titreşimli bir aletle tamirat yapıldı 1 Yapının taşıyıcıları titreşimli bir aletle tamir edildi 2 Kolon ve kirişlere delik ve benzeri müdahale yapıldı 3 Binada kat ya da döşeme ilavesi yapıldı 4 Binada kısmi de olsa yangın oldu 5 11 Daha önceki hasar ve çatlaklar Binanızda gözle görülür çatlak yok 0 Balkon döşemesinde ya da köşelerinde çok ince çatlak var 1 Çıkmalardaki dış duvarların kolon ve kirişlerin birleştiği yerde çok ince çatlaklar var 2 Pencere altı ve hizalarında duvarda yatay çatlaklar var 3 Dış duvarlarda yatay ve düşey bina yüksekliğince çatlama var 4 12 Bina şekli, plan şeması Kare ya da çokgen 0 Dikdörtgen 1 Yıldız şeklinde 2 Binada derin boşluklar var 3 Bitişik bloklar, aynı kat seviyesinde değil 4 Bitişik bloklar, aynı yükseklikte değil 5 Değerlendirme Karelerin içine yazdığınız rakamları topladıktan sonra binanızla ilgili değerlendirmeleri yapabilirsiniz. ğ 0-6 arası binanızda CİDDİ bir deprem riski bulunmamaktadır. ğ 7-12 puan binanızda DÜŞÜK deprem riski bulunmaktadır. ğ 13-20 arası ORTA deprem riski var, uzmanlarca incelenmeli. ğ 21-56 puan DEPREM ETKİLERİNE AÇIK bir yapıya sahipsiniz. Öncelikle yapınızın mimar ve mühendisiyle temasa geçerek uzman bir kuruluştan tespit isteyip, gerekli tedbirleri almalısınız.
 
 
  • Piyasalar

    Fark %
  • 109119
    % 1.11
  • 3.8237
    % -0.3
  • 4.5067
    % 0.03
  • 5.1299
    % -0.14
  • 153.794
    % -0.17
 
 
 
 
 
KAPAT