BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > Petrolden önce
ekonomiyi yaktı

Petrolden önce
ekonomiyi yaktı

Kaddafi’nin ‘petrol kuyularını ateşe veririm’ tehdidinin ardından altın ve dolar fırladı, borsa hızla düştü. Petrolün varil fiyatı 119 dolara yükseldi.



ÖZEL HABER EKONOMİ SERVİSİ Orta Doğu’da Tunus’la başlayıp Libya ile zirve yapan ve bütün dünyayı korkutan isyan dalgası, piyasaları vurdu. Libya Lideri Muammer Kaddafi’nin ‘petrol kuyularını ateşe veririm’ tehdidi, zaten Tunus’daki isyanla başlayan yangını büyüttü. Petrol, altın ve dolar fırladı, borsa hızla düştü. Tunus’ta yönetime karşı ayaklanmanın başladığı 17 Aralık 2010’da ABD petrolünde 88.22 dolar, Brent petrolde 92 dolar olan fiyat, dün 119 doları geçtti. O tarihlerde rekorlar kıran borsa ise dün yüzde 5 geriledi, döviz çeşitleri ve altın fırladı. İSYANLARLA PİYASA ALEVLENDİ Uluslararası piyasalarda Temmuz 2008’de 147 dolarla tarihi zirveye çıkan, küresel krizin sebep olduğu durgunlukla 44.60 dolara kadar gerileyen ham petrol fiyatları son zamanlarda petrol üreticisi ülkelerde başlayan isyan hareketleriyle yeniden endişe veren boyutlara ulaştı. Orta Doğu’da her şey bir seyyar satıcı olan Muhammed Buazizi’nin 17 Aralık 2010 tarihinde sebze tezgahının elinden alınmasını protesto için kendini yakmasıla başladı. Tunuslu gencin ölümünün ardından yönetim karşıtı eylemler başladı. Bu tarihte ABD ham petrolünün fiyatı 88.22, Londra Brent tipi ham petrol 92.03 dolardan işlem görüyordu. Geçen yılın tamamında yüzde 22 artan petrol, son iki ayda kelimenin tam anlamıyla ‘zirve üstüne zirve’ yaptı. GEVŞEME UZUN SÜRMEDİ Tunus’taki kıvılcımla yükselmeye başlayan petrol fiyatları, Devlet Başkanı Zaynelabidin Bin Ali’nin ülkeden ayrılmasıyla gevşedi ve ABD hampetrolünün fiyatı 84 dolara kadar geriledi. Ancak düşüş uzun sürmedi. Mısır’da olaylar başlayınca fiyatlar da tırmanışa geçti. Mısır’daki ilk isyan tarihi olan 25 Ocakta ABD petrolü 87.62 dolar, Brent tipi petrol 96.59 dolardan işlem gördü. Mısır’da olayların şiddetlenmeye başladığı 31 Ocakta Brent petrol 101.73, ABD petrolü 92.19 dolara ulaştı. Bu tarihlerde Petrol İhraç eden Ülkeler Örgütü (OPEC) gerekmesi halinde petrol üretimini artıracakları açıklamasını yaptı. Ancak hemen ardından olaylar Libya’da patlak verdi. PETROLÜN YÜZDE 2’Sİ LİBYA’DA Geçen yıl dünya petrolünün yüzde 2’sini üreten, dünya petrol üretiminde 17’inci sırada ve petrol ihracatında 12’nci sırada yer alan bu ülkedeki olayların şiddetlenmesi petrol fiyatlarını da fırlattı. Libya’da olayların başladığı 16 Şubat günü ABD ham petrolünün varil fiyatı 84.99 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı da 103.78 dolardan kapandı. Petrol ve altına zirve, hisse senedi piyasalarına ‘dip’ yaptıran gelişme, Libya lideri Muammer Kaddafi’nin halkına hitaben yaptığı konuşmada ayaklanan aşiretler ve onları destekleyen ülkeleri “Petrol kuyularını yakarım” diye tehdit etmesi oldu. Bu tehditle artan endişelerle Brent tipi ham petrol piyasanın açılışının ardından geçen 90 dakikada 7 dolar arttı ve 119.79 dolara, ABD tipi petrol de 103 dolara fırladı. ABD petrolünün tarihi zirvesi, temmuz 2008’de 147.27 dolar olarak gerçekleşmişti. İMKB 2 bin 370 puan birden düştü Libya’daki siyasi gerginliğin etkisiyle varil başına 120 dolara dayanan ham petrol fiyatının global büyümeyi olumsuz etkileyebileceği endişeleriyle dünya borsalarına paralel olarak İMKB’de de kayıplar yaşandı. İMKB ulusal 100 endeksinde ilk seansta yüzde 3.29’luk düşüş yaşandı. Endeks 2 bin 76 puan düşüşle 61 bin 55 puana geriledi. Borsa gün içinde en düşük 60 bin 547 puanı gördü. İkinci seans yine hızlı satışla başladı. Endeks 60 bin 547 puana kadar düştükten sonra gelen tepki alımları ‘çöküş’ korkusunu azaltsa da gün yüzde 3.76’lık düşüşle kapandı. Dün hemen hemen bütün hisse senetleri değer kaybetti. Geçen haftanın son iş günü olan cuma günü 65 bin 985 puandan kapanan endeks, dün 60 bin 760 puandan kapandı. Seansın sonuna doğru, “Kaddafi kaçıyor” haberleri daha büyük çöküşü önledi. Altın her günü yeni rekorla tamamladı Hisse senetlerindeki gerileme devam ederken, döviz ve altındaki yükselme devam ediyor. Tunus’ta olayların patlak verdiği 17 Aralık 2010’da 1.5260 TL olan dolar dün 1.6105 TL’ye kadar yükseldikten sonra günü 1.6060 liradan kapattı. 17 Aralıkta 2.0150 TL olan euro 2.2130 liraya, aynı tarihte 450 lira olan Cumhuriyet altını da 489 liraya fırladı. Kriz zamanlarının güvenli limanı olarak görülen altın yatırımcısı için bu dönem çok iyi geçti. Altında her gün yeni bir rekora imza atılırken, Cumhuriyet altının sadece 4 günlük primi yüzde 4.03 olarak gerçekleşti. Petrolde yükseliş sürerse ne olur? Libya’daki endişeler sebebiyle petrol fiyatlarında meydana gelen hızlı yükseliş, endişeleri artırıyor. 2008 yılında başlayan global krizin vurduğu dünya ülkeleri daha tam toparlanmayı gerçekleştiremeden yeni bir krizle sarsılacak. Dev bütçe açıkları ve borçların sebep olduğu sarsıntıyı, uluslararası kuruluşların desteğiyle atlatmaya çalışan, vatandaşları için kemer sıkma programları yapan ülkeler, petrol ithalatına ödedikleri tutarın milyarlarca dolar artması sebebiyle büyük sıkıntıya girecek. Piyasa çevreleri, petroldeki her 10 dolarlık artışın, Türkiye’nin yıllık petrol ithalatına ödediği faturayı 1.2 milyar dolar artırdığına dikkat çekiyorlar.
 
 
 
 
 
 
 
Reklamı Geç
KAPAT