BAŞA DÖN

Türkiye Gazetesi

Anasayfa > Haber > İşte Millî Şef’in Dersim planı

İşte Millî Şef’in Dersim planı

Tarihî bilgi ve belgeler Dersim operasyonunun İsmet İnönü tarafından hazırlanan Kürt Raporu’ndan sonra başlatıldığını gösteriyor



ÖZEL HABER SALİH BİLİCİ > Dersim olayları sırasında çekilen fotoğraf ve görüntülerde halkın askerler eşliğinde göç ettirildiği görülüyor. CHP Tunceli Milletvekili Hüseyin Aygün’ün “Dersim Katliamı’nın sorumlusu devlet ve CHP’dir. Atatürk de bu olaylardan haberdardır” sözleri üzerine başlayan Dersim tartışması devam ediyor. Parti yönetimi Aygün’den savunma isterken bazı milletvekilleri Aygün’e sert tepki gösterdi. Başbakan Erdoğan da önceki gün Bitlis’te yaptığı konuşmada CHP’yi Dersim katliamıyla yüzleşmeye davet ederek, “İsmet İnönü’nün bu katliamda Cumhurbaşkanı ve Başbakan olarak imzası var. Ben bunlara belgelerle her şeyi anlattım. Şimdi ise Tunceli vekiline linç girişimine sessiz kalıyor. CHP Dersim’le ilgili konuşmayacaksa ne zaman konuşacak?” demişti. KÜRDİSTAN KORKUSU Tarihi belgeler de Başbakan Erdoğan’ın dediği gibi Dersim katliamının CHP tarafından yönetildiğini ve İsmet İnönü’nün de bizzat işin içinde olduğunu gösteriyor. Dersim’de operasyon başlamadan önce İsmet İnönü, hazırladığı Kürt raporunu Mustafa Kemal Atatürk’e sunuyor. İnönü raporunda, Dersim’de durumun vahim olduğunu, süratle askeri bir operasyonun yapılması gerektiğini yazıyor. Raporda şu ifadeler kullanılıyor: “Ermenilerin tamamen gitmesi sonucu meydan Dersimlilere kalmıştır. Erzincan yanındaki boş köyler Dersim’in semiz halkı ile süratle dolmaktadır. Erzincan Beyleri arazileri de işlemek için Dersimlileri maraba adı ile kullanmaktadır. Bu beyler bir nevi Dersim’in himayesine sığınmaktadır. Bu köyler ile marabalar Dersim çapulcu kollarının içeri yayılması için menzil ve yatak rolü yapmaktadır. Az zamanda Erzincan’ın Kürt merkezi olmasıyla korkunç Kürdistan’ın meydana gelmesinden ciddi olarak kaygılanmak yerindedir.” İNÖNÜ: OPERASYON ŞART İnönü raporunda Dersim’in ıslahı için yapılması gerekenleri sıralarken askeri bir operasyonun zamanını da veriyor: “Dersim vilayetinin yeniden teşkiliyle askeri bir idare kurulması ve Dersim ıslahının bir programa bağlanması lazımdır. Program hazırlık, silahtan tecrit ve icap ederse iskân safhalarını ihtiva edecektir. 1935 ve 1936’da yolları ve karakolları yapılacaktır. 1937 ilkbaharına kadar hazır olursa mürettep ve seferber 2. Fırka kuvvet ilbaylığı emrine 1937 ilkbaharında verilecektir. Süratle bütün Dersim silahtan tecrit olunacaktır.” Dersim’deki askerî harekâtta pilot olarak görev alan Sabiha Gökçen’e 28 Mayıs 1937’de, Atatürk ve İnönü’nün katıldığı törenle Murassa Madalyası verilmişti. Dersim’e yapılan askerî operasyonlarda ailesini kaybeden kadın ve çocuklar devlet tarafından başka bölgelere yerleştirilmiş, bazı çocuklar da başkalarına evlatlık olarak verilmişti. Milli Şef’in raporu adım adım uygulandı Milli Şef İnönü’nün raporu doğrultusunda 1935’te çıkarılan Tunceli kanunuyla valiye geniş yetkiler verildi. 4 Ocak 1936 tarihinde Dersim Vilayeti’nin adı Tunceli Vilayeti olarak değiştirildi. Dersim’de önce bütün silahlar toplatıldı. Dersim halkı 7 bin 880 silahı teslim etti. Daha sonra Dersim’e yapılan askeri operasyonlarda 13 bin 100 kişi hayatını kaybetti. Binlerce Dersimli başka bölgelere göç ettirildi. İsmet İnönü Dersim katliamından sonra 14 Haziran 1937’de mecliste yaptığı konuşmada, “Dersim’de hükümet ve jandarma kuvveti tamamen teessüs etmiştir. Islahat programı fasıla görmeksizin devam etmektedir. Yol yapıyoruz, mektep yapıyoruz, karakol yapıyoruz” demişti.
 
 
 
 
 
 
 
KAPAT