Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) Türkiye'nin Rusya ambargosu sonrası karşı karşıya kaldığı zararına karşı misilleme hakkı verebileceği açıklandı. Türkiye bu kapsamda Rusya'yı DTÖ anlaşmaları, Ticaret ve Tarifeler Genel Anlaşması (GATT) ile Hizmet Ticareti Genel Anlaşması (GATS) hükümleri kapsamında DTÖ'ye şikayet edebilecek. Böyle bir durumda konu DTÖ'nün Anlaşmazlıkların Halli Mekanizması'nda (AHM) ele alınacak. Sırasıyla "danışmalar, panel, temyiz, onaylama ve uygulama" olmak üzere 5 aşamadan oluşan söz konusu mekanizmada, Türkiye ile Rusya arasındaki sorunda ilk aşamada çözüm sağlanabileceği gibi sonraki aşamalarda haksız olduğunun tespiti ve çözüme yanaşmaması halinde Rusya'nın "misilleme" uygulamasıyla karşı karşıya kalması gündeme gelecek. DTÖ, Rusya'nın yükümlülüklerini yerine getirmemesi dolayısıyla Türkiye'ye misillemede bulunma yetkisi verecek.

RUSYA-AB UYUŞMAZLIĞI PANEL AŞAMASINDA
Gelişmiş ülkelerin en çok faydalandığı Anlaşmazlıkların Halli Mekanizması'nda, en fazla şikayet ABD ve Avrupa Birliği (AB) ülkelerinden olurken, Rusya, 4'ü şikayetçi, 6'sı şikayet edilen ülke olarak 10 kez yer aldı ve 28 uyuşmazlık konusunda da üçüncü taraf oldu.Türkiye ise DTÖ'nün Anlaşmazlıkların Halli Mekanizması'nda 2'si şikayetçi, 9'u ise şikayet edilen ülke olmak üzere 11 kez yer aldı. Söz konusu 11 uyuşmazlığın 8'i danışma aşamasında çözülürken, üçü panele taşındı. Bunun yanında Türkiye, 70 uyuşmazlığa da üçüncü taraf olarak katılım sağladı.

TÜRKİYE HAKLI
TEPAV Çok Taraflı Ticaret Araştırmaları Merkezi Başkanı Bozkurt Aran,, Rusya'nın Türkiye'ye karşı ekonomik ve ticari yaptırımlarının kesinlikle DTÖ anlaşması ve kurallarına aykırı olduğunu belirtti.DTÖ ülkelerinin "silah, patlayıcı, bir ülkeden tehdit algılaması" gibi belirli durumlarda GATT'ın 21. maddesi uyarınca mal ithalatını yasaklamasına izin verildiğini ifade eden Aran, Rusya'nın Türkiye'ye uyguladığı ambargoyu iç hukuk kurallarına dayandırdığını, 21. maddeye atıfta bulunmadığını söyledi. Aran, Rusya'nın DTÖ anlaşması ve kurallarına aykırı olarak yaptırım uyguladığını söyledi.

DTÖ'NÜN 162 ÜYESİ VAR
DTÖ, Uruguay müzakereleri sonunda, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması'nın (GATT) devamı niteliğinde 60 ayrı çok taraflı anlaşma, mutabakat metni, bakanlar bildirisini kapsayan, 15 Nisan 1994 tarihinde Fas'ın Marakeş kentinde imzalanan Dünya Ticaret Örgütü Anlaşması ile kuruldu. DTÖ, çok taraflı ve çoklu ticaret anlaşmalarının uygulanmasını ve denetlenmesini, ticari uyuşmazlıkların çözümünü sağlamayı, üye ülkelerin ulusal ticaret politikalarını izlemeyi, küresel ekonomik politikayla ilgili diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliğini sağlamayı amaçlıyor. Üye sayısı 162 olan örgüte Türkiye, 26 Mart 1995'te kurucu üye olarak katıldı.

ANLAŞMAZLIK DURUMUNDA SÜREÇ NASIL İŞLİYOR?
DTÖ Anlaşmazlıkların Halli Mekanizmasında çözümlenecek bir uyuşmazlığa sadece DTÖ'ye üye devletler taraf olabiliyor. Bir anlaşmazlığa ilişkin olarak, Anlaşmazlıkların Halli Kural ve Usulleri Hakkındaki Mutabakat Metni (AHMM) kapsamında üye ülke/ülkeler tarafından danışma talebinde bulunulması halinde ilgili ülke tarafından 10 gün içinde talebe cevap verilmesi ve 30 gün içinde danışmalara başlanması gerekiyor. İlgili üyenin danışma talebine 10 gün içinde cevap vermemesi veya 60 gün içinde çözüme ulaşılamamış olması halinde şikayetçi taraf, Anlaşmazlıkların Halli Organı'ndan panel kurulmasını isteyebiliyor.

Yeni Şafak