Fıkıh ve tefsir âlimi. İsmi Abdülkerim bin Ali bin Ömer el-Ensarî ed-Darir el-Irakî olup lakabı Alemüddin’dir. 623 (m. 1226) senesinde Mısır’da doğdu. 704 (m. 1304) senesi Safer ayında Kahire’de vefat etti. Babası Endülüs’ün Gırnata şehri yakınındaki Vadii Aş denilen köyden idi. Mısır’a gelip yerleşti. Abdülkerim’e, anne tarafından dedesine nisbet edilerek el-Irakî dendi. Dedesi Ebu İshak el-Irakî El-Mühezzeb kitabını şerh edip açıklamıştır.
Abdülkerim el-Irakî, Kahire’deki El-Medresetü’ş-şerif’te ders okuttu. Mensuriyye Medresesi’nde tefsir kürsüsü başkanlığı yaptı. Birçok talebe yetiştirdi.
İmam-ı Sübkî amcasından şöyle rivayet eder: “Biz, Kadılkudat Sadreddin bin binti’l-Eaz’ın huzurunda ders okurken, o, Peygamberimizin; ‘Şehitlerin ruhları, yeşil kuş kursaklarında olarak Cennet ağaçlarında asılı dururlar.’ buyurduğu hadis-i şerifi okudu. O esnada oraya Şeyh Abdülkerim el-Irakî geldi. İşittiği bu hadis-i şerif sebebiyle şu açıklamayı yaptı: ‘Kabirde ölüler dört hâlde bulunur. Bazısı ökçesi üzere oturur. Gözü dağılıp bedeni şişip cismi toprak oluncaya kadar bu hâlde kalır. Sonra ruhu, dünya göğünden başka melekut âlemini de dolaşır. Bazısına Allahü teala bir uyku verir. Birinci sura kadar ne olduğunu bilmez. Birinci surda uyanır, sonra yine ölür. Bazısı kabrinde iki ay veya üç ay kadar durur. Sonra ruhu bir Cennet kuşu üzerine biner, kuş onu Cennet’e kadar uçurur. Bunları bildiren hadis-i şerifler sahihtir. İslamiyetin sahibi buyurdu ki: ‘Müminin ruhu kuş ile beraberdir. Cennet ağaçlarından birine asılmış durur.’ Bunun gibi, şehitlerin ruhlarından sorulunca Peygamber Efendimiz; ‘Şehitlerin ruhları, yeşil kuş kursaklarında olarak Cennet ağaçlarında asılı dururlar.’ buyurdu.”
Abdülkerim el-Irakî; fıkıh, tefsir, usul, nahiv ve fen ilimlerinde mütehassıstı. Şiir ve nesir hâlinde eserler yazdı. Üstün derecede öğretme kabiliyeti vardı. Talebelerine ilim öğretmede son derece sabırlı idi. Tatlı dilli ve güler yüzlü olup latife de yapardı. Mütevaziydi. İlim öğrenmek ve öğretmekten usanmazdı.
Eserleri:
1- El-İnsaf fî mesaili’l-hılaf beyne Zemahşerî ve İbnü’l-Müneyyir
2- Şerhü’t-Tenbih
3- Tefsirü’l-Kur’an-ı Kerim
