Meşhur evliyâlardan.
İsmi, Ali bin Muhammed Müzeyyen, künyesi Ebü’l-Hasan’dır. Bağdat’ta doğdu. Sonra Mekke-i Mükerreme’ye yerleşti ve 328 (m. 939)’da orada vefat etti. Kabri Mekke’dedir.
Zamanında yaşayan evliyanın büyüklerinden Cüneyd-i Bağdadî, Sehl bin Abdullah ve diğer tasavvuf ehli büyük âlimlerle görüşüp sohbet etti. Tasavvufta yüksek haller sahibi idi. Haramlar dan ve şüpheli şeylerden son derece sakınır, dünyaya hiç gönül vermezdi.
Başından geçen bir hadise yi kendisi şöyle anlatmıştır: “Tebük Çölü’nde idim. Su almak için bir kuyunun başına gittim. Kuyunun başında iken ayağım kayıp birden bire kuyuya düştüm. Kuyunun içinde geniş bir yer gördüm. Orada bir yeri düzel tip oturdum. Kendi kendime dedim ki: “Eğer Allah’ın dininde makbul bir kul isem, ben de bir şey varsa, burada, ölüp kalmam. Suyun bozulup, insanlar için faydasız hale gelmesine sebep olmam.” Böyle de dikten sonra heyecanım gitti, sakinleştim, kalbim rahatladı. Bu halde otururken bir hışırtı işittim. Merak edip etrafıma bakınırken, kocaman bir yılanın yukarıdan aşağıya doğru kuyuya indiğini gördüm. Hâlimi me bakıp, kendimi kontrol ettim. Sakindim, telaşım yoktu. Yılan kuyuya indi, etrafımda dolaşmaya başladı. Ben son derece sakindim. Hiç ürpermiyor, rahatsız olmuyordum. Yılan etrafımda dolaştıktan sonra kuyruğunu sıkıca vücuduma sardı. Sonra beni çekerek kuyu dan çıkardı. Dışarı çıkınca vücuduma doladığı kuyruğunu çözüp beni bıraktı ve gözden kayboldu. Nereye gittiğini göremedim. Sanki yer yarıldı ve içine girdi veya gökyüzüne uçup kayboldu!”
Cafer Huldî şöyle anlatmıştır: “Ali Müzeyyen’i davet ettim. Sohbet sırasında, bana faydalanacağım bir şey söyle, dedim. Bu yurdu ki: “Bir şeyin kaybolduğu zaman yahut da bir kimseyle buluşmak istediğin zaman şu duayı oku: “Yâ cami an-nâsi li yevmin lâ ray be fî hi. İnnel lâhe lâ yuhli fü’l-mi’ad. İcma’ bey ni ve bey-ne...” Duanın sonuna istediğin şeyin adını ilave et. Allahü teala aradığın şeyi veya insanı bulmanı nasip eder. Ben bu duayı okuyup ne istedimse duam kabul olundu.”
Kendisi şöyle anlatmıştır: “Mekke’de idim. İçime bir yolculuğa çıkmak arzusu düştü. Yola çıktım. Birr-i Meymun denilen yere vardığımda, ölmek üzere olan birini gördüm. Yaklaşıp; “La ilahe illallah de!” dedim. Gözünü açıp şu beyti okudu:
“Bulursa can azığı gönlüm muhabbet gibi doludur.
Âşıkların ölümü muhabbet borcunun üzerine olur.”
Sonra vefat etti. Lazım olan hazırlıkları yapıp namazını kıldırıp defnettim. Bu hadiseden sonra içimden yolculuk arzusu çıktı. Mekke’ye geri döndüm.”
Ali Müzeyyen hazretleri bu yurdu ki: “Bir kalpte, ahiret arzusu çoğaldıkça, dünya düşüncesi o kalpten gider.”
“Tasavvuf, her şeyin sahibi olan Allahü tealanın emirlerine büyük bir teslimiyetle boyun eğmektir.”
“Allah yolunda nefsi ile yürümek isteyen, daha ilk adımında hata etmiş demektir. Nefsini terk edip de ihlas ile, her şeyde Allahü tealanın rızasını düşünerek yol alırsa, Allahü teala ona, kendisine kavuşturacak rehberi tanıtır.”
“Ucub sahibi, iyi amellerini beğenip güzel ve kusursuz gören kimse, yavaş yavaş helake gider. Yaptığı kötülükleri iyi zanneden ise zaten felakettedir.”
“Ucub, Allahü tealanın ebedi hoşnutsuzluğuna sebep olur.”
“Yemin ederim ki helak olanlar kalblerinde zenginlik sevgisi taşıdıkları için helak olurlar.”
“Bir kimse, görünüş itibariyle sıddîklar mertebesinde de olsa, bir göz açıp kapayacak kadar zaman, kalbi, insanı Allahü tealadan uzaklaştıran şeylere meylet derse, o kimse ilerleyemez.”
“Allahü tealanın, kendisine kafi olduğunu bilmeyen kimseyi, Allahü teala mahluklara muhtaç eder.”
“Bir kimsenin bir günah işledikten sonra tekrar günah işlemesi, ilk günahın cezasıdır. Bir sevap işledikten sonra tekrar sevap işlemek de, birinci sevabın karşılığı, mukafattır.”
“Marifet; Allahü tealanın Rububiyetinin yani kemal sıfatlarla muttasif ve noksan sıfatlardan uzaklığının kemal de olduğu, kendi nefsinin O’nun kölesi bulunduğunu idrak etmek, O’nun her şeyin sahibi olduğu, her şeyin O’nunla var ve kaim olduğu, her şeyin O’na döneceğini ve bütün mahlukların rızkının O’na ait olduğunu bilmek demektir.”
