Osmanlı âlimlerinden. Seksen yedinci Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi Mehmed Arif olup yetmiş ikinci şeyhülislam Dürrizade Mustafa Efendi'nin oğludur. İstanbul'da doğdu. 1153 (m. 1739) İstanbul'da doğdu. 1215 (m. 1800) senesinde orada vefat etti. Eğrikapı'da babasının yanına defnedildi. İlk tahsilini babasının yanında gördü. Zamanın diğer âlimlerinden aklî ve naklî ilimleri tahsil etti. Müderrislik diplomasını alıp “Hariç” rütbesine ulaştı. 1188 (m. 1774)'te Bursa ve 1194 (m. 1780)'de İstanbul kadılığına tayin edildi. 1196 (m. 1781)'te Nakibü'l-eşraflık vazifesi de verildi. 1197 (m. 1781)'te Anadolu, 1198 (m. 1783)'te Rumeli kazaskeri oldu. 1199 (m. 1784)'te reisülulema (âlimler başkanı) oldu. Birinci Abdülhamid Han devrinde 1199 (m. 1785)'te şeyhülislamlık makamına yükseltildi. Altı ay kadar bu makamda kaldıktan sonra 1200 (m. 1785)'te vazifeden ayrıldı ve evinde ikamet etmeye başladı. Daha sonra Kütahya'ya gitti. Hac mevsimi gelince hac kafilesiyle birlikte Mekke-i Mükerreme'ye gitti. Hac vazifesini ifa edip Peygamber Efendimizin mübarek kabrini ziyaret ettikten sonra Kütahya'ya döndü.
Sultan Üçüncü Selim Han padişah olunca İstanbul'a döndü. 1206 (m. 1791)'de ikinci defa şeyhülislamlık makamına getirildi. Bu şerefli vazifeyi 6 yıla yakın adalet ve doğrulukla yürüttü. 1213 (m. 1798)'de vazifeden ayrıldı ve Bursa'ya gitti. Her iki şeyhülislamlığı müddeti 6 yıl 3 ay 25 gündür. Bir müddet sonra İstanbul'a gelip evinde ibadet, taat ve ilimle meşgul olduğu sırada, “Kurb-ı Hak'ta buldu ruh-u arif-i billah mekan” beytinin işaret ettiği 1215 (m. 1800)'de vefat etti.
Seksen beşinci şeyhülislam Mehmed Ataullah Efendi'nin küçük kardeşi, doksan sekizinci şeyhülislam Abdullah Efendi'nin babası, yüz yirmi sekizinci şeyhülislam Abdullah Efendi'nin büyük dedesi olan Mehmed Arif Efendi, âlim, fazıl, Allahü tealaya çok ibadet eden, gecelerini Kur'an-ı Kerim okumakla kıymetlendiren bir zattı. Kendi zamanına kadar, kadıların yanında çalışan stajyer durumundaki danişmendlerin, 6 ayda hariç rütbesine çıkması âdet iken, bu müddeti üç aya indirmiştir. Bu tatbikatı danişmendleri memnun etmişti. Dürrizade Mehmed Arif Efendi'nin fetvaları Neticetü'l-fetava adlı eserinde toplanmıştır. Bu eseri 1265'te İstanbul'da basılmıştır.
Devhatü'l-meşayıh; sh. 109 İlmiyye salnamesi; sh. 544 Kamusü'l-a'lam; cilt-3, sh. 2140 Sicill-i Osmanî; cilt-3, sh. 267 Tarih-i Cevdet; cilt-3, sh. 261, cilt-7, sh. 97
