İmam-ı A'zam'ın talebelerinden. İsmi Afiye bin Yezid bin Kays bin Afiye el-Evdî, el-Kufî; künyesi ise Ebü'l-Hasan'dır. Önde gelen hanefî fukahasındandır. Saduktur. “Kadı Afiye” diye meşhurdur. Doğum tarihi belli değildir. Kadı Afiye, hicri 160'lı yıllardan sonra vefat etmiştir.
İmam-ı A'zam'dan başka A'meş, İbn-i Ebu Leyla; Hişam bin Urve; Süleyman bin Ali Haşimî gibi âlimlerden ilim öğrenip rivayette bulunmuştur. Kendisinden de Esed bin Musa, Muaz bin Musa, Muhammed bin Sa'id bin Zaide, Muhammed bin Osman eş-Şa'bî vb. âlimler ilim öğrenip rivayette bulunmuşlardır.
İmam-ı A'zam Ebu Hanife'nin Kadı Afiye'ye büyük teveccühleri vardı. O kadı Afiye'nin de hazır bulunduğu bir mecliste bir meseleyi halledince, Afiye'nin o mesele hakkında muhalif bir mütalaada bulunup bulunmadığına bakardı. Eğer, Kadı Afiye o mesele hakkında muhalif bir görüş beyan etmemişse, İmam-ı A'zam o meseleyi hükme bağlardı. Afiye'nin bulunmadığı meclislerde ise hükmün verilmesi hususunda acele edilmesini tavsiye ederdi ve o meseleden Afiye'nin de haberdar olmasını isterdi.
Bağdat'ın doğu tarafında kadılık yapmıştır. Harun Reşid halife olunca onu huzuruna çağırmış ve kadılıktan almak istemişti. Bu arada Harun Reşid aksırmış ve Kadı Afiye de “Yerhamukellah” dememişti. Harun Reşid neden demediğini sorunca; “Sen Elhamdülillah demedin. Bir gün Peygamber Efendimizin huzurunda iki kişi aksırdı, biri hamdetti, diğeri etmedi. Peygamber Efendimiz hamdedene yerhamukellah dedi, diğerine demedi.” diye cevap verdi. Bunun üzerine Halife; “Bu kadarına bile dikkat eden bir kadı usülsüzlük yapmaz. Sen vazifene devam et.” demiştir.
Kadı Afiye sika bir ravidir. İmam Ebu Davud ve Yahya bin Main de onun sika bir ravi olduğunu belirtmişlerdir.
