Eshab-ı Kiram'dan. Ensar'ın ileri gelenlerindendir. Nesebi Katade bin Numan bin Zeyd ez-Zaferî'dir. Ebu Ömer, Ebu Abdullah künyeleri vardır. Hazreti Katade 24 (m. 644) tarihinde 65 yaşında vefat etti. Cenaze namazını Hazreti Ömer kıldırdı.
Evs kabilesinin Zafer kolundandır. Ebu Sa'id el-Hudrî'nin anne bir kardeşidir. Anneleri, Enise binti Kays en-Neccarî'dir. Hazreti Katade meşhur hadis âlimlerinden Asım bin Amr bin Katade'nin dedesidir. Mekke'nin fethedildiği gün, kabilesinin Benî Zafer kolunun bayrağı Hazreti Katade'nin elinde idi.
Hazreti Katade, hicret sırasında Müslüman oldu. Akabe Biatında ve Bedr, Uhud ve diğer savaşlarda bulundu. Eshab-ı Kiram'dan Cabir bin Abdullah şöyle bildiriyor: “Uhud Harbi sırasında Muhammed Aleyhisselam'a hücum eden müşriklere karşı vücudunu siper eden Katade'nin gözüne bir ok isabet ederek gözü çıkmıştı. Gözünü eline alarak Peygamberimizin huzuruna gelip; 'Ya Resulallah! Benim çok sevdiğim bir hanımım var. Beni bu halde görürse hoş karşılamayabilir.' deyince, Peygamberimiz Katade hazretlerinin elinden gözü alıp çıktığı yere koydu, eskisi gibi sağlam oldu. Peygamberimizin mucizesiyle görmeye başladı. Hatta bu gözü diğer gözünden daha iyi görürdü.” İmam-ı A'zam hazretleri, Peygamberimizi methetmek için yazdığı bir şiirinde bu hadiseyi şöyle yazmıştır: “Mucizenle geri getirdin. Katade'nin gözünü.”
Mekke'nin fethedildiği gün, kabilesinin Benî Zafer kolunun bayrağı Hazreti Katade'nin elinde idi. Katade hazretleri bir gece karanlıkta yatsı namazına giderken yolda Peygamberimize rastladı. Peygamberimiz, ona; “Katade, sen misin?” diye sordu. Katade de; “Evet, ya Resulallah.” dedi. Peygamberimiz; “Dönüşte bana uğra!” buyurdu. Namazdan sonra uğradığında Peygamberimiz ona bir hurma dalı verdi. O günden sonra Katade hazretleri gece bir yere giderken yanında o hurma dalını taşıyınca ondan etrafa ışık yayılır, çevresini aydınlatırdı.
Bizzat Peygamber Efendimizden işiterek rivayet ettiği hadis-i şerifler:
- “Kurban etini yiyiniz ve ya bekletiniz. Onu satmayınız.”
- “Allah'ım! Mukadderatımın hayırlısını ve yaşadığımız bu ayın hakkımızda hayırlı olmasını senden diler ve mahşer gününün dehşetinden sana sığınırım.”
- “Allahü teala gönderdiği her peygamberi güzel sesli göndermiştir.”
- “Kıyamet günü insanların en büyük hatada olanları, dünyada en çok batıla dalanlardır.”
Buyurdular ki: “Size, hastalığınızı teşhis ettirip, tedavi çarelerini bulduran Kur'an-ı Kerim'dir. Hastalığınızın sebebi günah işlemeniz, tedavisi ise, tövbe ve istiğfardır.” “Kabir azabına şu üç şey sebep olur: Birincisi gıybet, ikincisi nemime (söz taşıma), üçüncüsü de idrardan sakınmamaktır.” “Elbise, servet, güzellik ve ilim gibi nimetler kendisine verilip de tevazu etmesini bilmeyenlerin bu varlıkları kıyamet günü kendilerine vebaldir.”
