Hadis ve Malikî mezhebi fıkıh âlimi. İsmi Muhammed bin Cabir bin Muhammed bin Kasım bin Muhammed el-Kaysî el Vadî Aşî el-Endülüsî et-Tunusî olup künyesi Ebu Abdullah'tır. Lakabı ise Şemseddin'dir. Aslen Vadi-i Aşlıdır. 673 (m. 1274) senesi Cemaziyelahir ayında Tunus'ta doğdu. 749 (m. 1338) senesi Rebiulevvel ayında Tunus'ta taundan vefat etti.
Muhammed bin Cabir; babasından, İbn-i Gammaz, Ebu İshak bin Abdürrafi, Halef bin Abdülaziz, Yunus bin İbrahim, Ebu Muhammed bin Harun'dan hadis-i şerif dinledi. Ebü'l-Kasım bin İsa el-Birî, Ahmed bin Musa ve birçok âlimden kıraat ilmini öğrendi. Sonra ilim öğrenmek için seyahatler yaptı. Şam'da Beha bin Asakir'den, Mekke'de Radî Taberî'den, Mısır'da Ca'berî'den ve Ali bin Ömer el-Vanî'den, İskenderiyye'de Abdurrahman bin Mahluf'tan hadis-i şerif dinledi.
Mekke'de Ebu Muhammed Abdullah bin Abdülhak'tan kıraat ilmini öğrendi. İki sefer yaptığı bu ilmî seyahatlerinin ilkinde 20 yaşında, ikincisinde ise 34 yaşındaydı.
Muhammed bin Cabir, fıkıh, nahiv, lügat, hadis ve kıraat ilimlerinde âlimdi. Kendisinden, İbn-i Hacer-i Askalanî'nin hocası Ebu İshak Tenuhî hadis ilmini öğrendi. Ayrıca Mısır, Şam, İskenderiyye'de birçok âlim ondan ilim öğrendi ve hadis-i şerif dinledi. Talebelerinin en meşhurları; Lisanüddin ibni Hatib, İbn-i Haldun ve İbn-i Merzuk idi.
İbn-i Hatib onun hakkında; “Muhammed bin Cabir, Tunus'ta yetişti. Doğu ve batı memleketlerini dolaştı. Çok rivayetlerde bulundu. O kadar çok rivayette bulundu ki “Zamanın ravisi” diye anıldı.” demektedir.
İbn-i Haldun, Muhammed bin Cabir'i Tunus'ta hadis âlimlerinin önderi olarak vasıflandırdı. Muhammed bin Cabir vakur olup ticaret yoluyla kazandığı az bir mal ile yetinirdi. İkinci yolculuğunda çok hadis-i şerif dinledi. Kırk şehri dolaştı. Kırk defa İmam-ı Malik'in Muvatta adlı eserini ve daha başka eserleri İbn-i Gammaz'dan okudu. Güzel ahlâk sahibi, kibar bir zattı. İbn-i Merzuk onun ailesinin çok kalabalık olduğunu bildirdi.
Muhammed bin Cabir hazretlerinin yazdığı Bernamec adlı eserinin kapak sayfası.
Bedr Nablusî onun hakkında; “İlmiyle âmil bir zattı. İlmî seyahatlerden sonra memleketine döndü. 749 (m. 1338) senesi Rebiulevvel ayında taundan Tunus'ta vefat etti. Muhammed adında bir oğlu olup Busta kadılığı yaptı. İbn-i Haldun, Muhammed bin Cabir'i Tunus'ta muhaddislerin imamı olarak vasfeder.” demektedir.
İbn-i Merzuk ise şöyle demektedir: “Muhammed bin Cabir'den ilk önce Kahire'de sonra da Fas'ta ilim okudum. Ayrıca Becaye, Mehdiyye ve Tlemsan'da da ondan ilim öğrendim.”
Eserleri: Muhammed bin Cabir'in şiirlerini topladığı bir Divan'ı, Erbaune hadisen büldaniyyen, Tercemetü'l-Kadi Iyad, Bernamec, Esanidü kütübi'l-Malikiyye, Zadü'l-müsafir, Tealik adlı eserleri ve Malikî mezhebi fıkıh kitaplarına yaptığı esanidleri vardır.
