Evliyanın büyüklerinden. İsmi Muhammed bin Muhammed; künyesi Ebü'l-Hasan'dır. Habeşî bin Ebu Verd diye de bilinir. Hadis ilminde de âlim olup, doğum tarihi bilinmemektedir. 263 (m. 876) senesinde Bağdat'ta vefat etti.
Bağdat'ta doğup büyümüş ve ilim tahsilini orada yapmıştır. Evliyanın meşhurlarından Cüneyd-i Bağdadî'nin akrabası olup, sohbetinde bulunmuştur. Zamanındaki meşhur velilerden Sırri-yi Sekatî, Haris Muhasibî, Bişr-i Hafî ve Ebü'l-Feth el-Hammal'ın sohbetlerinde bulunmuştur. Böylece tasavvufta yetişmiştir. Hadis ilminde; Ebu Nadr Haşim bin Kasım'dan ders almış ve ondan işiterek bir miktar hadis-i şerif rivayet etmiştir. Kendisinden ise Abdullah bin Muhammed el-Begavî ve diğer bazı âlimler hadis-i şerif rivayet etmiştir.
Muhammed bin Ebu Verd'in kendisi gibi meşhur ve veli bir zat olan bir de kardeşi vardır. İsmi Ahmed olup, ikisinin ismi ve halleri çok kerre birlikte zikredilmiştir. Kardeşi Ahmed, yaş itibariyle kendisinden küçük olup, önce vefat etmiştir. İlmi ile amel eden, faziletli ve kıymetli bir zat olan Muhammed bin Ebu Verd'in sözlerinden bir kısmı şöyledir:
“Gaflet iki kısımdır. Biri rahmetten gaflet, diğeri, gelecek olan azaptan, cezadan gaflet. Rahmetten gaflet, yükselmeyi engeller. Cezadan gaflet ibadetten alıkoyar. Gafletten kurtulan yükselir.”
“Evliya kimdir?” denilince; “Allahü tealanın dostlarına dost, düşmanlarına düşman olan kimsedir.” buyurmuştur.
“Dünyaya düşkün olan ve ona hırsla bağlananı kimse sevmez.”
“Bir kimse dünyaya düşkün olmazsa, insanlar onu sever. Kalbinden dünya sevgisini çıkaran kimseyi ise melekler sever.”
“İnsanları şu iki husus felakete sürükler. Biri, farzları bırakıp, nafilelerle uğraşmak ve böylece farzları kaçırmak, ikincisi, kalbin gaflete dalıp, azaların yaptığı işin farkında olmaması.”
