Vakit cetvelleri hazırlayan astronomi âlimi. İsmi Muhammed bin Muhammed bin Muhammed'dir. Lakabı Şemseddin, nisbesi Halilî'dir. Hayatı hakkında kaynaklarda fazla bilgi bulunmamaktadır. Doğum tarihi belli olmayıp 799 (m. 1397) yılında vefat etmiştir.
Şemseddin Halilî, namaz vakitlerini hesaplamak için yaşadığı devre kadar Avrupa ve İslam âleminde eşine rastlanmayan, cetveller hazırladı. Halilî adıyla anılan cetvelinde, Şam enlemini esas aldı. Ona dayanarak zamanı, namaz vakitlerini ve kıbleyi tayin etti. Kıbleyi tayin ederken enlem ve boylam farklarından faydalanıyordu. Bu matematikî cetvellerle her enlemde kürevî astronomi problemlerini rahatlıkla çözüyordu. Halilî, dünyanın ekseni etrafındaki eğimini de 23 derece 21 dakika olarak hesapladı.
Dürbünün keşfine kadar astronomi sahasında gözlem aracı olarak kullanılan ve Rubu' aleti denilen kadranı da keşfetti. Şimşir gibi sert tahtadan veya fildişinden yapılan bu aletle yıldızların yükseklikleri ölçülür, namaz vakitleri ve kıble tayin edilirdi.
Eserleri: Şemseddin Halilî'nin en önemli eseri "Cedavilü'l-mikat" ismiyle bilinen vakit cetvelleridir. Bu eserin yazmaları Paris ve Kahire kütüphanelerinde bulunmaktadır. Ayrıca, "Cedvelü fadli'ddair ve amelü'l-leyl ve'n-nehar", "Risale fi'l-ameli bi'l-murabba" ve "En-Nücumü'z-zahire", adlı eserleri vardır.
Halilî'nin astronomideki çalışmaları Kopernik'e tesir etmiştir. O da bir noktaya kadar, kendi çalışmalarına bunları temel olarak almıştır.
