Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinin büyüklerinden. İsmi, Ömer bin Muhammed bin Ömer bin Muhammed bin Muhammed bin Ahmed olup; künyesi, Ebu Hafs'tır. Lakabı Şerefeddin'dir. Nesebi, Hazreti Ali'nin büyük kardeşi Hazreti Akil bin Ebu Talib'e ulaşır. Buna nisbeten, Akilî diye tanınmıştır. Buharalıdır. 596 (m. 1199) senesinde vefat etti. 576'da vefat ettiği de rivayet edilmiştir.
Ebu Hafs Ömer bin Muhammed el-Akilî hazretleri, Sadrüşşehid Ömer bin Abdülaziz, Cemaleddin Hamid bin Muhammed ve başka âlimlerden ilim öğrendi. Fıkıh ve kelam âlimlerinin büyüklerinden oldu. Ahmed bin Muhammed el Akilî, Şemsü'l-eimme Muhammed bin Abdüssettar el-Kerderî ve daha birçok âlim kendisinden fıkıh öğrendiler.
Fıkıh ilmine dair Minhacü'l-fetava ve kelam ilmine dair Hadî isimli eserleri vardır.
