Hadis ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi Ebu Amr olup ismi Osman bin İsa bin Derbas'tır. 516 (m. 1122) yılında Musul'un batısındaki Hedban'da doğdu. Hedbanî, Maranî, Mısrî, Kürdî nisbet edildi. İslamiyete hizmetlerinden dolayı Ziyaeddin lakabı verildi. Seksen altı yaşlarında iken 602 (m. 1205) yılında Kahire'de vefat edip Karafe Kabristanı'na defnedildi.
Küçük yaşta temel din bilgilerini ve alet (yardımcı) ilimleri öğrenen Ziyaeddin Maranî, Erbil'de Hıdır bin Akil'den, Şam'da Ali ibni Asrun'dan Şafiî mezhebi fıkıh bilgilerini tahsil etti. Ebü'l-Cüyuş Asakir bin Ali'den hadis-i şerif dinleyip ilim öğrendi. Şafiî mezhebinde zamanın ileri gelen fıkıh âlimlerinden oldu. Şafiî mezhebi usûl ve füru bilgilerini çok iyi bilirdi. Çeşitli yerlerde kadılık yaptı. Mısır'da, kardeşi Kadılkudat Sadreddin Abdülmelik'in naibi (yardımcısı) oldu. Cemaleddin Haşterî'nin Mısır'da bir medrese yaptırarak emrine tahsis etmesi üzerine, burada ders vermeye başladı. Ölünceye kadar o medresede taliblerine ders verip ilim öğretmeye devam etti. Onun vefatından sonra bu medrese Mensuriyye Medresesi'ne dahil edildi.
Allahü tealanın dinini öğrenerek O'nun rızasına uygun yaşamak ve O'nun kullarını Cehennem ateşinden kurtarmak maksadıyla gece gündüz demeden çalışan İslam âlimlerinden olan Ziyaeddin Ebu Amr Maranî, haram ve şüpheli şeylerden çok sakınır, mubahların birçoğunu da terk ederdi. Allahü tealanın razı olmayacağı hiçbir işi yapmaz, O'nun rızasına muhalif hiçbir sözü söylemezdi. Vaktini ilim öğrenmek, öğretmek, kitap yazmak ve ibadet etmekle geçirirdi. Pek çok talebe yetiştirdi.
Eserleri: Yazmış olduğu kıymetli eserlerin çoğu Şafiî mezhebi fıkıh bilgilerine dairdir. Bazıları şunlardır: Mühezzeb kitabının şerhi El-İstiksa li Mezahibi'l-ulemai'l-fukaha, fıkıh usulü ile ilgili Şerh-i Lüm'a ve Ebu İshak Şirazî'nin Tenbih adlı eserinin şerhi. Bu eserlerden Mühezzeb şerhi El-İstiksa'yı tamamlayamadan vefat etmiş, yirmi cilde yakını yazılmış olan bu eser yarım kalmıştır.
Ümmetimin hayırlısı Hamele-i Kur'an'dır. Hadis-i Şerif
HİCRÎ 8. ASRIN ÂLİMLERİ
DURSUN FAKİH TÜRBESİ: Dursun Fakih'in, Söğüt- Bilecik karayolu yakınında, Küre beldesinde bir tepe üzerinde bulunur. Şeyh Edebali'nin öğrencisi ve damadı, Osman Bey'in de bacanağı olan Dursun Fakih, Osmanlı Devleti'nin ilk kadısı ve müftisidir. Tefsir, hadis ve fıkıh bilimlerinde eğitim almış o dönemin bir ilim adamı, hukukçusu olarak Osmanlı Devletinin kurulmasında hizmet etmiştir. 28 Eylül 1299'da Karacahisar'da, Cuma namazında bağımsız devlet olma anlamına gelen ilk hutbeyi Osman Bey adına okuyan da odur.
