Hadis, tarih, tasavvuf ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi, Ebu Muhammed olup; ismi, Mahmud bin Muhammed bin Abbas bin Arslan'dır. 492 (m. 1099) yılında Harezm'de doğdu. Harezmî ve Abbasî nisbet edildi. Din-i İslam'ı insanlara açıklayıp öğrettiği için Müzhirüddin lakabı verildi. 568 (m. 1173) yılında Harezm'de vefat etti.
Küçük yaşta babası ve dedesinden aldığı derslerle ilim tahsiline başlayan Ebu Muhammed Abbasî, Harezm'de, babası Muhammed bin Abbas'tan ve dedesi Abbas bin Arslan'dan ve İsmail bin Ahmed Beyhekî'den ilim öğrendi. Daha sonra Merv'e gitti. Muhammed bin Abdullah Hafsavî'den, Semerkand'da Ahmed bin Abdülvahid'den, Buhara'da Muhammed bin Ali Mutahhirî'den, Bağdat'ta İbn-i Tullaye'den Ahmed bin Ebu Galib bin Ahmed'den hadis-i şerif öğrenip ilim tahsil etti. Hasan bin Mes'ud Begavî'den fıkıh ilimlerini öğrendi.
Hadis ilminde âlim oldu. Peygamber Efendimizin yolunu, Eshab-ı Kiram ve Selef-i salihîn'in hayatlarını iyi bilirdi. Tarih ilminde mahirdi. Tasavvufta yüksek makamlara erişti. Şafiî mezhebine göre fetva verirdi. Dört mezhebin fıkıh bilgilerinin inceliklerine vâkıf oldu.
Bağdat'a gitti. Orada yerleşti. Nizamiye Medresesi'nde hadis ilmi öğretti. Camilerde vaaz ve nasihatlarda bulunur, Allahü tealanın emir ve yasaklarını öğretmeye gayret ederdi. Harezm'e dönüp, orada yerleşti. Birçok talebe yetiştirdi. Kıymetli eserler yazdı. Allahü tealanın rızası için çalışır, vaktini O'nun rızasına muhalif hiçbir işe harcetmezdi. Selef-i salihîn'in hâl ve hareketlerini aynen yapmaya çalışır, onların insanlara yaptığı muamelelerinin aynısını uygulardı. Güler yüzlü, tatlı dilli, çok merhametliydi. Kendi evini ilim meclisi yaptı. Harezm'de herkes ondan bir şeyler öğrendi. Yusuf bin Mukallid ve Ahmed bin Taruk ondan ilim öğrenmiştir.
Pek kıymetli kitaplar yazdı. Bunlardan Tarih-i Harezm'i ile Şafiî mezhebi fıkıh bilgilerini ihtiva eden El-Kafî'si meşhurdur.
