Büyük hadis âlimlerinden. Künyesi, Ebu Muhammed veya Ebu Sa'id bin Sem'anî'dir. Abdan bin Muhammed'in isminin Ubeydullah, Abdan'ın ise lakabı olduğu söylenmiştir. Abdan'ın isminin Abdullah olduğu da bildirilmiştir. 220 (m. 835) senesinde Merv'de doğup, 293 (m. 906) tarihinde, Zilhicce ayında, Arefe gecesi orada vefat etti.
Merv şehrinde zamanın en büyük hadis âlimi idi. Kuteybe bin Sa'id, İshak bin Raheveyh, Ali bin Hucr, Ammar bin Hasan er-Razî, Ebu Kureyb Muhammed bin Âla, Abdülcebbar bin Âla, Muhammed bin Müsenna gibi âlimlerin derslerini dinleyip, onlardan rivayetlerde bulunmuştur. Ondan da Ebü'l-Abbas ed-Degavlî ve birçok Horasanlı âlim rivayetlerde bulunmuştur. Yine ondan, ikisi de kadı olan, Ahmed bin Kâmil ile, Abdülbaki bin Kani' rivayette bulunmuşlardır.
Abdan bin Muhammed hadis ilminde sika (güvenilir) bir âlim, salih ve zahit idi. Zühdü ve hafızası darb-ı mesel haline gelmişti. Merv'de yerleşti. Burada Ahmed bin Yesar'dan sonra, fetva mercii o olmuştu. Muvatta isimli bir kitap ve daha başka eserler de yazmıştır. Hocalarından Müzenî'nin Muhtasar'ını Merv şehri âlimlerine ilk tanıtan odur.
Ebu Bekr bin Sem'anî anlattı: “Abdan bin Muhammed hacca gitmek için yola çıkmıştı. Bu sırada Nişabur'a uğradı. Ders aldığı hocalarından birisi orada bulunuyordu. Burada kendisinden çeşitli mevzularda bazı fetvalar istendi. Abdan bin Muhammed bunu kabul etmedi ve; “İçerisinde, hocamın bulunduğu bir yerde ben fetva veremem.” dedi.”
Abdan bin Muhammed'in yanında okuyup mezun olan talebelerinden bazısı şunlardır: Ebu Bekr bin Muhammed bin Mahmud el-Mahmudî, Ebu Abbas es-Seyyarî, Ebu İshak el-Halidabadî'dir. Abdan bin Muhammed, Mısır'a gidip orada büyük Şafiî âlimlerinden ders aldı. Onların kitaplarını çoğalttı. Görüşmek herkese nasip olmayan âlim ve fakihlere yetişti. Büyük âlim Rebî'yi görüp ondan istifade etti. Şam ve Irak'a gitti. İlimle dolu olarak Merv'e döndü. Yanında birçok kitaplar da getirmişti. Merv'e gelince; “Hoş geldin!” için gelenlerden birisi de, Abdan bin Muhammed'e, Mısır'a gitmeden önce mütalaa ve okumak için kitaplarını vermeyen bir zat idi. Yanına girince, Abdan bin Muhammed'e selam verip, gelişini tebrik etti. Daha önce kitaplarını vermediğinden dolayı özür diledi. Bunun üzerine Abdan; “Hiç özür dileme, senin bana iyiliğin var. Eğer sen bana o kitapları verseydin, ben onlarla yetinir, Mısır'a kadar gidip o kadar büyük âlimlerle görüşüp, bu kadar ilme ve yanımdaki kitaplara sahip olamazdım.” dedi. Bu sözleri duyan ve özür dilemek için gelen zat, Abdan bin Muhammed'in bu sözlerine çok sevindi.
Ebu Sa'id bin Sem'anî dedi ki:
“İmam-ı Şafiî'nin kitaplarını da Merv şehrinde Abdan bin Muhammed tanıtmıştır. Oradaki âlimler bu kitaplardan çok istifade ettiler.”
