Hadis ve Hanbelî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi Ebü’l-Ferec olup ismi Abdülkadir bin Abdülkahir bin Abdülmün’im bin Muhammed bin Selamet’tir. 564 (m. 1169) yılında Urfa yakınlarında Harran’da doğdu. Doğum yerinden dolayı Harranî nisbet edildi. Allahü tealanın dinine yaptığı hizmetlerden dolayı Nasihüddin lakabı verildi. 634 (m. 1236) yılında Harran’da vefat etti.
Ebü’l-Ferec Harranî, ilk tahsiline kendi memleketi ve zamanın belli başlı ilim merkezlerinden biri olan Harran’da başladı. Harran’da Ebü’l-Feth bin Abdüs ve Ebu Hafs bin Taberzed’in talebelerindendi. Onlardan hadis-i şerif dinledi. Şam’da Ebu Abdullah bin Sadaka Harranî, Yahya bin Mahmud Sekafî, Abdurrahman bin Harkî, Huşuî gibi hadis âlimlerinin derslerine iştirak edip hadis-i şerif öğrendi.
Bağdat’ta Yahya bin Bevş, İbn-i Küleyb, İbnü’l-Cevzî ve daha birçok âlimden ilim öğrendi. Hafız Abdülkadir Rühavî de hocaları arasındaydı. İbn-i Şatil, Nasrullah Kazzaz gibi âlimler kendisine icazet verdiler. Hadis ve fıkıh ilimlerinde âlim oldu. Diğer ilimlerde de yüksek ilim sahibiydi. Hanbelî mezhebine göre fetva verirdi.
Peygamber Efendimiz ve Selef-i salihîn’in hayatlarını ve yollarını, onların yolunda giden mübarek hocalarından öğrendi. Hayatı boyunca öğrendiklerine tâbi olmaya gayret etti. Tatlı dil ve güler yüzle insanlara pek nasihatlar verdi. Cömertlikte, züht ve takvada, verada, merhamette çok ileriydi. Allahü tealanın kullarına O’nun rızası için çok acır, acıdığı için de onları Cehennem ateşinden kurtarmaya gayret ederdi.
Her şeyi ile Allahü tealanın emir ve yasaklarına uyar, sözünün geçtiklerini de uydurmaya çalışırdı. Hiç evlenmedi. Vaktini hep Allahü tealanın dinini öğrenmek için harcadı. Boş zamanında mescitte kalır, ibadet eder, gözyaşı dökerdi. Harran’a yerleşti. Ömrünün sonuna kadar Attariyye Medresesi’nde ders verdi. Allahü tealanın dinini öğretmek için elinden gelen gayreti gösterdi.
Birçok talebe yetiştirip kıymetli eserler yazdı. Ebu Nasr Şirazî Müzzî, Ebu Abdullah bin Hammas ve Münzirî talebelerindendir. El-Mezhebü’l-mündad fî mezheb-i Ahmed adlı kitap onun eseridir.
