Tabiîn’in büyük hadis âlimlerinden. İbn-i Ömer’in azatlı kölesidir. Künyesi Ebu Abdurrahman el-Ömerî, el-Medenî’dir. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 127 (m. 745) yılında vefat etmiştir.
Yetişmiş olduğu Eshab-ı Kiram’dan İbn-i Ömer, Enes bin Malik’ten, ayrıca Süleyman bin Yesar ve Ebu Salih bin Semman’dan ilim öğrenip hadis-i şerif rivayet etmiştir. İmam-ı Nesâî onu müksirun’dan (çok hadis rivayet edenlerden) kabul eder. Kendisinden de Musa bin Ukbe, Malik, oğlu Abdurrahman, Nafi el-Kureşî, Süfyan-ı Sevri, Süfyan bin Uyeyne, Şu’be, Muhammed bin Suka gibi âlimler hadis rivayet etmişlerdir. Rivayetleri meşhur hadis kitaplarından olan Kütüb-i Sitte’de yer almaktadır. Zamanın en meşhur âlimlerinden olup diğer hadis âlimleri onu sıka (güvenilir) kabul etmişlerdir.
Abdullah bin Dinar’ın yalnız bir sahabî’den rivayet ettiği hadis-i şeriflerin, başka âlimlerin rivayetlerinde geçen lafzî (sözlü) delilleri vardır. Onun Ebu Salih’ten, Ebu Salih’in de Ebu Hüreyre’den bildirdiği şu hadis-i şerif bunlara bir örnektir. Peygamber Efendimiz buyurdu ki:
“İman altmış küsur şu’bedir. Hayâ da imanın bir şu’besidir.”
Bu hadis-i şerifin hem manasında, hem de lafzında âlimler ittifak etmiştir.
Abdullah bin Dinar hazretleri, ahlâkça da Tabiîn’in en ileri gelenlerinden idi. Ebu Hamza bir gün kendisinden nasihat istediği zaman buyurmuştur ki:
“İnsanlardan uzak, yalnız olduğun da da her zaman Allah’tan kork, beş vakit namazını cemaatle kıl. Yönünü harama çevirme ki böylece her halinle Allahü teâlâ’ya yaklaşanlardan olursun.”
Abdullah bin Dinar hazretlerinin bizzat sahabeden aldığı hadis-i şeriflerden birkaçı şunlardır:
“Ay (Şaban ayı) yirmi dokuz gündür. Hilali görmedikçe oruç tutmayınız. Hilali görmedikçe bayram etmeyiniz. Eğer ufkunuz bulutlanmış bulunursa sayıyı otuz tamamlayınız.”
“Herhangi bir kimse din kardeşine; ‘Ey kafir!’ derse bu tekfir (kafir deme) sebebiyle ikisinden biri muhakkak küfre girer. Eğer o kimse dediği gibi ise ne âlâ! Aksi takdirde sözü kendi aleyhine döner.”
“Ey kadınlar cemaat! Sadaka verin! İstiğfarı da çok yapın! Çünkü ben ekseriyetle Cehennemliklerin sizlerden olduğunu gördüm.”
