Hadis, lügat ve fıkıh âlimi. Künyesi, Ebu Ömer olup; ismi, Abdülvahid bin Ahmed bin Ebü’l-Kasım bin Muhammed bin Davud bin Ebu Hatem’dir. Herat’a nisbetle Hirevî denildi. Melihî nisbet edildi. 463 (m. 1070) yılında vefat etti.
Arapî ilimler ve temel din bilgilerini öğrendikten sonra, hadis-i şerif dinlemek ve fıkıh öğrenmek için seyahat eden Abdülvahid bin Ahmed Melihî, Hirevî’nin en meşhur hocası, Şafiî fıkıh âlimlerinden Ebu Ubeyd Ahmed Hirevî’dir. Birçok âlimden hadis-i şerif işitti. Duyduklarını yazarak ezberledi. Fıkıh ve hadis ilminde zamanının ileri gelen âlimlerinden oldu. Talebe yetiştirip kitaplar yazdı.
Yalnız Allahü tealanın rızasını kazanmaya gayret eder, insanlara emr-i ma’rûf yaparak, Cehennem ateşinden kurtarmaya çalışırdı. Dünyaya hiç ehemmiyet vermez, vaktini ve malını Allahü tealanın yolunda harcamaktan çekinmezdi. Haram ve şüpheli olan şeylere yaklaşmaz, mubahların birçoğunu da terk ederdi. Çok cömert olup insanlara bol bol ihsan da bulunur, kendisi az kanaat ederdi. İnsanlara dünyalık bir şeyler vererek, ahiretlerini kurtarmaya çalışırdı.
Pek çok talebe yetiştirdi. Kadı Muhyi’s-sünne Begavî ve Hakim Ebü’l-Feth Ergiyanî ve daha birçok âlim, kendisinden hadis ve fıkıh öğrendi. Talebeleri de hocaları gibi Allahü tealanın rızası için İslamiyet’i anlatıp, insanlara nasihat ederek ilim öğretmeye gayret ettiler. Onların nasihatları, içlerinden kadı olanların adil hükümleri, insanların güzel ahlaklı ve huzurlu olmalarına vesile oldu. Salih insanların iyi duaları bereketiyle yumuşak huylu ve adil kimseler idareci oldular. Müslümanlar, uleması ve ümerası ile huzur içerisinde yaşayarak, ebedî saadete erişmek için gayret ettiler.
Eserleri: Abdülvahid bin Ahmed Melihî, pek çok kitap yazdı. Bunlardan, Er-Reddü alâ Ebu Ubeyd fî Garîbi’l-Kur’an adlı kitabı ile bin sahih hadis, bin garip hadis, bin hikaye ve beyti ihtiva eden Er-Ravda adlı eseri bilinmektedir.
