Büyük fıkıh ve hadis âlimi. Künyesi, Ebu Ubeyde el-Anbarî et-Tenurî el-Basrî’dir. Hicrî 120 yılında (m. 738) doğmuş, 180 (m. 796) yılında ise Basra’da vefat etmiştir. Zamanının meşhur âlimlerinden ilim öğrenmiştir. Hadis-i şerif aldığı zatlar arasında, Abdülaziz bin Süheyb, Yahya bin İshak el-Hadremi, Eyub es-Sahtiyânî, Halid el-Hızâî gibi meşhurlar vardır. Aynı zamanda hitabet, güzel konuşma gibi sanatları da iyi öğrenmiştir. Kendisi hakkında; “Basra’da muhaddislerin en iyisi, fıkıh ilminde ise Hammad bin Seleme’den sonra en iyi bilen idi.” denirdi. Kendisinin Kaderiyye’den olduğu söylenmiş ise de bunun aslı yoktur. Kendisinden yüzlerce âlim hadis-i şerif alıp nakletmiştir. Bunlar arasında Süfyan-ı Sevrî, oğlu Abdüssamed, Affan bin Müslim, İbn-i Mübârek, Hibban bin Hilal, Ezher bin Mervan vb. âlimler vardır.
Hammad bin Zeyd’e; “Ey ubû, mu çok seversin, Abdülvaris’i mi?” diye sorulunca; “Abdülvaris’i.” buyurdu. Abdülvaris hazretlerinin sıka (güvenilir) olduğu İmam-ı Buhârî, Müslim, İbn-i Hibban, İbn-i Sa’d da bildirmektedir.
Abdülvaris bin Sa’id hazretleri, Resulullah’ın sünnetine son derece uyardı. Resul-i Ekrem’in yaşadığı gibi yaşamaya çalışır, O’nun ahlâkı ile ahlâklanmağa gayret ederdi. Dünyaya rağbet etmezdi. Çünkü Ebu Hüreyre’den Resulullah’tan şöyle bir hadis-i şerif rivayet etmektedir: “Allahü teala, paraya kul, köle olanlara lanet etsin.”
Yine Enes bin Malik’ten rivayet ettikleri bir hadis-i şerifte; “Peygamber Efendimiz helaya girecekleri zaman; ‘Eu zu-bil lahi mine’l-hubusi ve’l-Habais.’ duasını okurdu.” diye bildirilmiştir.
Diğer rivayet ettiği hadis-i şerifler de Peygamberimiz bu yurdular ki:
“Hiçbir kimse, ben kendisine, ehlinden, malından ve bütün insanlardan daha sevgili olmadıkça, (kâmil) iman etmiş sayılmaz.”
“Şüphesiz ki, Allahü teala iyilikleri ve kötülükleri yazmış, sonra onları beyan eylemiştir. Şimdi kim bir iyilik yapmak ister de yapamazsa Allahü teala onu, kendi divanına tam bir hasene (iyilik) olarak yazar. O hayırlı işi yapmaya niyet eder de yaparsa Allahü teala onu kendi divanına on kattan yedi yüz kata ve daha pek çok katla yazarak hasenat yazar. Şayet bir kötülük yapmak ister de yapmazsa, Allahü teala onu kendi divanına tam bir hasene olarak yazar. O kötülüğü yapmak ister de yaparsa Allahü teala onu bir tek şeyi (kötülük) olarak yazar.”
