Malikî mezhebi fıkıh âlimlerinin büyüklerinden. İsmi Ali bin Muhammed bin Abdurrahman Echürî’dir. Künyesi Ebü’l-İrşad olup lakabı Nureddin’dir. 967 (m. 1560) senesinde Mısır’da doğdu. 1066 (m. 1656) senesi Cemaziyelevvel ayının başlarında, Mısır’da vefat etti. İhvet i Yusuf denilen yerdeki türbesine defnedildi.
Kahire’de Malikî mezhebi fıkıh âlimlerinin reisiydi. Fıkıh, hadis, Arabî ilimler, usul, mantık ve belagatta üstün bir dereceye yükseldi. Şöhreti her yere yayıldı. İlmiyle âmil bir âlimdi. Herkese faydası dokunurdu. Feyizleri her yere yayıldı. Ders okuttu. Fetvalar verdi. Çok talebe yetiştirdi. Uzak yerlerden, dersini dinlemeye gelirlerdi.
Ali Echürî’nin ders okuttuğu âlimlerden bazıları şunlardır: Şihabeddin Acemî, Şemseddin Muhammed Remlî, Bedreddin Hasan, Kerhî, Siraceddin Ömer ibni Cay, Hafız Nureddin Ali bin Ebu Bekr Karafî, Şemseddin Muhammed bin Selame Benuferî, Kadı Bedreddin bin Yahya Karafî. Fıkıh, hadis, tefsir ve diğer ilimlerde; Şemseddin Babilî, Nureddin Şebramellisî, Şihabeddin Acemî ve sayılamayacak kadar çok talebe yetiştirdi.
Ali Echürî, tütün içmenin mubah olduğuna dair fetvalar verdi. Bu hususta kitap yazdı. Dört mezhep âlimlerinin, tütünün helal olduğunu bildiren fetvalarını nakletti. 1355 (m. 1936) senesinde İskenderiyye’de basılan Celalü’l-hak fî keşf-i ahval-i sirari’l-hak kitabında ve Zerkanî’nin İzziyye şerhi’nde şöyle denmektedir: “Ali Echürî’ye soruldu: “Tütün için; “Şaraptan ve yeşil ottan sakınınız!” hadisi vardır. Çünkü Huzeyfe buyurdu ki: Resulullah ile gidiyorduk. Bir ot görüp başını salladı. Sebebini sordum. “Ahır zamanda, bu otun yapraklarını içecekler. Onunla sarhoş olup namaz kılacaklar. Onlar kötü kimselerdir. Benden uzaktırlar. Allahü teala onları sevmez.” buyurdu. Hazreti Ali’nin bildirdiğine göre; “Onu içenler, Cehennem’de sonsuz kalacaklardır. Şeytanın arkadaşıdırlar. Tütün içenle musafaha etmeyiniz. Boynuna sarılmayınız. Ona selam vermeyiniz. Çünkü o, benim ümmetimden değildir.” buyurdu. Bir habere göre de; “Onlar, Eshab-ı şimaldendir. Tütün, şakîlerin içkisidir. İblisin bevlinden yaratılmıştır. Allahü teala, sevdiğim kullarımı aldatamazsın buyurunca şeytan bevl yapmıştı. Ondan tütün otu hâsıl oldu.” deniliyor. Bunlara ne dersiniz?” Ali Echürî hazretleri, cevabında buyurdu ki: “Bunların hiçbiri hadis değildir. Hadis âlimleri, bunların yalan ve iftira olduklarını bildirdiler. Hem de bu sözlerin belagat ve edebiyata uygun olmaması da Resulullah’ın mübarek ağzından çıkmadıklarını göstermektedir. Rebî bin Haysem buyurdu ki: “Güneşte ışık olduğu gibi, hadis-i şeriflerde de nur vardır. İftira olarak uydurulan sözlerde ise zulmet vardır. Hadis uyduran, Cehennem’e gidecektir.” Buharî ve Müslim’de yazılı hadis-i şerifte; “Söylemediğim bir şeyi hadis diyerek yalan söyleyen, Cehennem’de ateşten kazık üzerine oturtulacaktır.” buyuruldu.
İmamü’l-Harameyn Abdülmelik, hadis uyduran kâfir olur dedi ise de küfür değil büyük günahtır. Tütün içmek aklını giderir veya zarar verirse, yahut nafakası vacip olanın nafakasını terke veya namazın vaktini kaçırmaya sebep olursa bu kimseye haram olur. Başkalarının içmesi haram olmaz. Zarar ve alışkanlık yapmayacak kadar az içilen tütüne haram ve mekruh demekten sakınmalı, kesesine ve sıhhatine zarar vermeyecek kadar az içenleri fasık, günahkâr bilmemelidir.”
Ali Echürî bildirdi ki: “Kim uyuyacağı zaman, A’raf suresinin 200 ve 201. ayet-i kerimelerini okursa, o gece ihtilam olmaktan korunmuş olur.” Kim Recep ayının son Cuma günü, otuzbeş defa; “Ahmed Resulullah, Muhammed Resulullah.” okursa, o sene parasına zarar gelmez ve bereketini görür. Kim ihtiyacının karşılanmasını niyet edip sonra da on defa; “Allahümme ente leha ve li külli hacetin Kadiha bi fadli Bismillahirrahmanirrahim ma yeftehullahü linnasi min rahmetin fela mümsike leha.” duasını okursa, Allahü tealanın izniyle arzusuna kavuşur.”
Ali Echürî, vefatına yakın buyurdu ki: “Evliyanın sözü yerini bulur.”
Eserleri: Yazmış olduğu eserlerinden bazıları şunlardır:
1- Şerhu Dürerü’s-seniyye fî nazmı Sireti’n-Nebeviyye (İki cilt)
2- En-Nurü’l-Vehhac fi’l-kelam ale’l-isra ve’l-miraç
3- El-Ecvibetü’l-muharrire li es’ileti’l-Berara (Fıkha dair)
4- El-Mügaresetü ve ahkâmüha
5- Şerhu risaletü Ebu Zeyd
6- Mevahibü’l-celil
7- Gayetü’l-beyan fî ibaheti’d-duhan
8- Şerhu Manzumeti’l-akaid
9- Ez-Zehratü’l-verdiyye (Fetvalar mecmuası)
10- Fedailü Ramazan
11- Şerhu Muhtasar İbn-i Ebu Cemre
12- Mukaddimetü fî yevmi Aşura
13- Şerhu Muhtasaru’l-Buharî
