Evliyanın büyüklerinden. İsmi Ali bin Cemal Nebtitî’dir. Mısır’da doğdu. Doğum tarihi belli değildir. 901 (m. 1495) senesinde Mısır’da vefat etti. Dergâhının yanına defnedildi.
Ali bin Cemal, evliyanın önde gelenlerinden Ebü’l-Abbas Gamrî’nin talebesidir. Ondan ilim ve edep öğrendi. Büyük bir âlim oldu. Zor işleri kolaylıkla çözerdi. Himmet ve gayreti çoktu. Talebelerinin yetişmesi için çok gayret gösterirdi. Keşif ve kerametleri görüldü.
Ali bin Cemal, hocası Ebü’l-Abbas Gamrî, Muhammed bin Annan, Muhammed Münir, Ebu Bekr Hadidî ve Muhammed Adl ile birlikte hacca gitti. Ay ışığının da olmadığı karanlık bir gecede hurma yerlerken, içlerinden Ebu Bekr Hadidî dedi ki: “Kimse arkadaşından bir tane dahi fazla yememeye dikkat etsin.” Böylece hurmaları bitirdiler, önlerindeki hurma çekirdekleri sayıldığında, hepsinin aynı miktarda hurma yediği, birinin diğerinden bir hurma dahi fazla yemediği anlaşıldı.
Gamrî Camii’nin imamı Eminüddin dedi ki: “Ali bin Cemal, hocası Ebü’l-Abbas Gamrî’ye çok bağlıydı. Onu çok severdi. Bir defasında hocası Rif’e geldi. Oradan bir kafes aldı ve onu Ali bin Cemal’e emanet bıraktı. Bir müddet sonra kafesi istedi. Ali bin Cemal, o kafesi bir başkası ile gönderme imkânı olduğu hâlde göndermeyip derhal hazırlığını yaptı. Kafesi başının üstüne aldı. Nebtit’ten Kahire’ye kadar yürüyerek getirdi. Hocasına teslim edip duasını aldı.”
Ali bin Cemal, her yıl Mekke-i Mükerreme ve Medine-i Münevvere halkına elbise, hububat ve şeker dağıtırdı. Verdiği şeylerin gizli tutulmasını ve hiç kimseye bildirmemelerini isterdi. Birisi, onun verdiğini birine anlatsa, bir daha ona bir şey vermezdi. Ali bin Cemal, kendi malını, talebelerine gelen hediyelere karıştırırdı. Sanki onların içinde kendi malı yokmuş gibi onları talebelerine taksim ederdi.
Abdülvehhab-ı Şa’ranî dedi ki: “Bu zatla ancak bir defa görüşebildim. Benim için şöyle dua etti: ‘Allahü teala seni kıyamet günü korusun.’ Allahü tealadan niyazım, bu zatın benim için yaptığı duayı kabul etmesidir.”
Ali bin Cemal, Hızır Aleyhisselam ile görüşürdü. Bu durum, onun velî olduğuna delildir. Buyurdu ki: “Hızır Aleyhisselam, kendisinde üç haslet bulunan kimse ile görüşür. Eğer bu üç haslet yok ise meleklerin ibadetini yapsa da yine onunla görüşmez. Üç haslet şunlardır: Birincisi; kişinin her hâliyle sünnet-i seniyyeye uyması. İkincisi; kalbinde Müslümanlara karşı kin, düşmanlık, haset ve diğer kötülükleri beslememesi. Üçüncüsü; dünyaya düşkün olmamasıdır.”
