Büyük hadis âlimlerinden. Künyesi ve ismi Ebu Abdurrahman Asım bin Süleyman el-Basrî el-Ahvel’dir. Doğum tarihi bilinmemektedir. 142 (m. 760) tarihinde vefat etmiştir. Basralı’dır. Kufe’de muhtesiplik yani fiyatların kontrolü ve umumi ahvalin murakabesi (denetlenmesi) ile vazifelendirilmiştir. Medayin’de kadılık (hakimlik) yapmıştır. Şüpheli olmak korkusu ile, mubahların çoğunu terk etmesi ve çok ibadet yapması ile meşhurdur. Hadis ilminde sika (güvenilir) bir âlimdir.
Enes bin Malik, Abdullah bin Sercis, Amr bin Seleme el-Cermî, Bekr bin Abdullah el-Müzenî, Muhammed bin Sirin, Musa bin Enes ve diğer büyük âlimlerden hadis-i şerif rivayet etmiştir. Ondan da, Katade, Süleyman et-Teymî, Davud bin Ebu Hind, İsrail bin Yunus, Şu’be, Hasan bin Salih ve daha başka büyük zatlar hadis-i şerif bildirmişlerdir. Kütüb-i Sitte’de (meşhur altı hadis kitabında) rivayet ettiği hadis-i şerifler mevcuttur.
Âlimlerin, hakkında buyurdukları şunlardır:
İbn-i Mübarek, Süfyan-ı Sevrî’den şöyle nakleder: “Hadis ilminde hafız olan dört kişiye yetiştim. Bunlar İsmail bin Ebu Halid, Asım el-Ahvel, Yahya bin Sa’id el-Ensarî ve Hişam Düstüvanî’dir.”
Muhammed bin Abbad’ın babası onun için; “Asım el-Ahvel, orucu Ramazan-ı şerifin dışında bazen tutar, bazen tutmazdı. Yatsı namazını kıldıktan sonra, bir kenara çekilir, sabah namazı vaktine kadar namaz kılardı.” buyurmuştur.
Ali bin Medinî’ye, Asım el-Ahvel sorulduğunda; “O sikadır yani hadis-i şerif hususunda güvenilir, bir âlimdir.” cevabını vermiştir.
Rivayet ettiği hadis-i şeriflerden bazıları şunlardır:
“Ümmetimin arasından, ümmetime en merhametlisi Ebu Bekr, Allahü tealanın dininde en kuvvetli olanı Ömer, en hayâlısı Osman, feraiz ilmini en iyi bilen Zeyd bin Sabit, Kur’an-ı Kerim’i en güzel okuyan Ubey, helal ve haramı en iyi bilen de Muaz bin Cebel’dir. Her ümmet içinde emin (güvenilir, itimat edilir) birisi vardır. Bu ümmetin emini Ebu Ubeyde bin Cerrah’tır.”
Muhammed bin Sirin’den rivayet etti. Resulullah Efendimiz; “Allahü tealanın doksan dokuz ismi vardır. Kim onları okursa, Cennet’e girer.” buyurdu.
Enes bin Malik’ten rivayet etti. Ali bin Ebu Talib’in annesi Fatıma binti Esed vefat ettiği zaman, Resulullah Efendimiz onun yanına girdi. Başının yanına oturdu ve şöyle dua etti: “Allahü teala sana rahmet eylesin. Sen, benim annemden sonra annem idin. Kendin aç kalırdın, beni doyururdun. Kendin giymez, bana giydirirdin. En güzel yiyecekleri yemez, bana yedirirdin. Sen bunu sırf Allahü tealanın rızası ve ahiret düşüncesiyle yapardın.”
Resulullah Efendimiz onun üç kere kafur bulunan su ile yıkanmasını ve mübarek gömleklerini çıkararak ona kefen yapılmasını emretti. Üsame bin Zeyd, Ebu Eyyüb el-Ensarî, Ömer bin Hattab ve birisinin iki hizmetçisine, kabir kazmalarını söyledi. Lahde (kabrin kıble tarafındaki çukur) kadar kazdıklarında, ondan sonrasını Resulullah Efendimiz kazıp, toprağını da bizzat mübarek elleriyle çıkardı.
Sonra; “Hamd, hayy (diri) ve la yemut (ölmeyen), dirilten ve öldüren Allahü tealaya mahsustur. (Allah’ım!) Nebinin ve önceki Peygamberlerin yüzü suyu hürmetine annem, Fatıma binti Esed’i af ve mağfiret eyle. Ona hüccetini (delilini) söyleyebilmesini ihsan eyle, kabrini geniş eyle. Sen merhamet edenlerin en merhametlisisin.” buyurarak üzerine dört tekbir getirdi. Namazdan sonra da Hazreti Fatıma binti Esed’i kabre koydular.
Enes bin Malik’ten rivayet etti. Resulullah Efendimiz buyurdular ki: “Ölüm, her Müslüman için kefarettir.”
Asım el-Ahvel, Fudayl bin Rakkase’nin şöyle dediğini bildirir: “Ey Asım! İnsanların çokluğu seni nefsinden, kendin ile alakadar olmaktan alıkoymasın. Bu kadar çok insan varken, bana ölüm kolay kolay gelmez deyip, aldanmayasın. Belki ölüm sana onlardan daha önce gelebilir. Yine şunu da düşünme. Ben burada doğdum, burada ölürüm. Ömrümü, memleketimde bitiririm, deme. Çünkü ölüm gizlidir. Nerede takdir edilmişse orada ölürsün. Geçmiş günahlarını yok etmek için, yeni yeni hayırlar işleyip, Allahü tealaya kulluğunu elinden geldiği kadar yerine getirip, ahirete hazırlanan kimseden daha akıllısını görmedim.”
