Âlim ve velilerden. İsmi, Ca'fer bin Abdürrahim el-Mehaî el-Kilaî; künyesi, Ebu Abdullah'tır. Yemen'de Cend şehri yakınlarında bir köyde doğdu. 460 (m. 1067) senesi Cend şehrinde vefat etti.
Ca'fer el-Kilaî, âlim bir zat olarak yetişti. Fıkıh ilminde üstün bir dereceye yükseldi. Âlim olduğu kadar abit (çok ibadet eden) ve zahit (dünyaya gönül bağlamayan) bir zat idi. Salahı, iyi halleri ve verası, haram ve şüphelilerden kaçması ile meşhurdur. Birçok kimse yanında yetişip âlim oldu. Ebu İshak Sarzefî bunlardan biri olup, feraiz (İslam miras hukuku) ilmine dair olan Kafi kitabının yazarıdır.
Ca'fer el-Kilaî, Cend şehri yakınlarında bir köyde ikamet ederdi. Bazı kerametleri görüldü. Âlimleri seven ve iyi bir kişi olan Cend valisi bir gün Ca'fer Kilaî'ye haber gönderip insanlara ilim ve irfanıyla, fetvalarıyla yol göstermesini rica etti. Ca'fer Kilaî bunun üzerine valiye bazı şartlar ileri sürdü. Kendisine hakimlik teklif etmemesini ve evine davet etmemesini bildirdi. Vali bunları kabul edince Ca'fer Kilaî Cend'e gelip yerleşti ve insanlara ilim öğretmeye başladı.
Bir zaman sonra Süleyhî adında biri şehre vali tayin edildi. Süleyhî şehre gelince burada en büyük âlimin kim olduğunu sordu. Ona; “Burada en büyük âlim Ebu Abdullah Ca'fer'dir.” dediler ve herkesin ona müracaat ettiğini bildirdiler. Vali, Ca'fer Kilaî'yi çağırtıp; “Bu şehrin kadısı, hakimi sen olacaksın.” dedi. Ebu Abdullah Ca'fer; “Ben bu vazifeye layık değilim ve o vazife de bana uygun bir iş değildir.” diyerek kabul etmedi. Teklifini kabul etmemesi, vali Süleyhî'yi kızdırdı. Ebu Abdullah Ca'fer de oradan ayrılıp köyünün yolunu tuttu.
Çok geçmeden Süleyhî, Ebu Abdullah Ca'fer'in nereye gittiğini öğrenip adamlarıyla peşine düştü. Yolda yetişip ona hücum ettiler, kılıçlarıyla vurdular. Allahü tealanın hikmeti ile kılıçları kesmedi. Lakin onlar bunun farkına varmadılar. Ebu Abdullah Ca'fer bu darbelerden bayıldı. Süleyhî ve adamları öldü zannedip geri döndüler. Oradan geçmekte olan birisi Ebu Abdullah Ca'fer hazretlerini tanıyıp köyüne götürdü. Başına gelenden sordular. O da başından geçenleri anlattı ve; “O sırada Yasin-i şerif suresini okuyordum. Vurdukları kılıçlar hiçbir yerimi kesmedi.” buyurdu. Daha sonra durumunu Süleyhî'ye haber verdiler. Süleyhî yaptıklarından pişman olup af diledi ve Ebu Abdullah Ca'fer hazretlerine hürmet etmeye başladı.
Ebu Abdullah Kilaî'nin başlıca eserleri şunlardır:
-
El-Cami
-
Et-Takrib
