Osmanlılar döneminde yetişen tefsir, hadis ve Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinden. Kırk beşinci Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi Mehmed'dir. Debbağ Şeyh Mahmud Efendi'nin oğludur. Bu sebeple Debbağzade diye bilinir. Doğum tarihi bilinmemektedir. İstanbul'da doğdu. 1114 (m. 1702) senesinde orada vefat etti. Sultan Selim civarında yaptırmış olduğu Debbağzade Medresesi'nin bahçesinde defnedildi.
Küçük yaşından itibaren ilim tahsiline yönelen Mehmed Efendi, zamanının âlimlerinden aklî ve naklî ilimleri tahsil etti. Yüksek ilmî derecelere ulaştıktan sonra birçok medresede müderrislik yaptı. 1077 (m. 1666)'da Şam, 1081 (m. 1670)'te Edirne ve 1085 (m. 1674)'te İstanbul kadılıklarına tayin edildi. 1090 (m. 1679)'da Anadolu kazaskerliğine terfi ettirildi. 1098 (m. 1687)'de Rumeli kazaskerliğine getirildi. Aynı sene içinde, Ankaravî Mehmed Efendi'nin vefatı üzerine şeyhülislamlık makamına getirildi. Sultan Dördüncü Mehmed Han'ın tahttan indirilmesiyle neticelenen yeniçeri ayaklanmasında yeniçerilerin Sadrazam Köprülü Fazıl Mustafa Paşa'nın idamı için istedikleri fetvayı vermeyip huzurundan kovduğu için yeniçerilerin baskısına dayanamayan Sultan İkinci Süleyman Han tarafından, 1099 (m. 1688) senesinde vazifeden alındı. Bu birinci şeyhülislamlığı üç ay on bir gün sürdü. Yerine getirilen Şeyhülislam Ebu Sa'idzade Feyzullah Efendi'nin yirmi gün sonra bu vazifeden alınması üzerine, ikinci defa şeyhülislamlık makamına getirildi. Bu vazifede iki yıl, üç ay 24 gün kaldıktan sonra vazifeden ayrılıp emekli oldu. Her iki şeyhülislamlık müddeti 2 yıl 7 ay 5 gündür. Vazifeden ayrıldıktan sonra evine çekilip ilim ve ibadetle meşgul olduğu sırada İstanbul'da vefat etti.
Sultan Dördüncü Mehmed Han ve İkinci Süleyman Han zamanlarında şeyhülislamlık vazifesini yürütmüş olan Debbağzade Mehmed Efendi, aklî ve naklî ilimlerde derin âlim ve fazilet sahibi bir zattı. Yedikule Surdibinde Leylekyuvası Camii diye de bilinen Debbağzade Hacı Piri Mehmed Camii ile Mesihpaşa semtindeki Altay Camii onun hayratındandır.
Eserleri: Fıkıh, tefsir ve hadis ilmine dair yazdığı eserleri şunlardır:
1- “Fetava-i Nu'maniyye”,
2- “Fetava-i Mecmua-i Cedide”,
3- “Reşhatü'n-nasih mine'l-hadisi's-sahih”: Hadis ilmiyle alâkalı olup bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya Kısmı No: 1822'de kayıtlıdır.
4- “Et-Tertibü'l-Cemil fî şerh-i terkibi'l-celil li't-Teftazanî”: Nahiv ilmine dairdir. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Kasidecizade Kısmı No: 589'da vardır.
5- “Tibyan fî tefsiri'l-Kur'an”,
6- “Haşiyetün alâ Cüz'ü'n-Nebe' min Envari't-tenzil li'l-Beydavî fi't-tefsir”.
