Hadis, kıraat, nahiv ve Maliki fıkıh âlimi. Künyesi, Ebu Bekr olup, ismi, Muhammed bin Abdullah bin Muhammed bin Salih'tir. Kazvin ile Zencan arasındaki Ebher köyünde 289 (m. 902) yılında doğdu. Doğduğu yere nisbetle Ebherî denildi ve bu nisbetiyle meşhur oldu. 375 (m. 986) yılında Bağdat'ta vefat etti. Cenaze namazını, zamanın büyük âlimlerinden Ebu Hafs İbnü'l-Acurrî kıldırdı. İlim tahsili için Bağdat'a gelen Ebherî, Ebu Arube Harranî, Muhammed bin Muhammed el-Bagandî, Muhammed bin Hüseyin Eşnanî, Abdullah bin Zeydan Kufî, Ebu Bekr bin Ebu Davud Sicistanî, Ebu Bekr bin Cehm Verrak, İbn-i Dame, Begavî, Ebu Zeyd Mervezî ve daha birçok âlimden ilim öğrenip hadis-i şerif rivayet etti.
Ebherî'nin El-Fevaidü'l-müntekatü'l-garaibi'l-hisan adlı yazma eserinin ilk iki sayfası. Eser Şam'da Zahiriyye Kütüphanesi'ndedir.
Hadis ilminde büyük âlim oldu. Fıkıhta dört mezhebin hükümlerinde âlimdi. Maliki mezhebi mensuplarının Irak'ta imamı oldu. Diğer üç mezhepten birçok büyük âlimin bulunduğu ve mezheplerin merkezi durumunda olan Bağdat ve civarında Maliki mezhebini yaydı. Kıraat ve Kur'an ilimlerinde de âlim olan Ebherî'yi Ebu Amr Darî Tabakat'ında zikredip, kıraat şekilleri ve tecvid ilminde ilim sahibi olduğunu bildirdi. Bütün çalışması ve gayreti Allahü tealanın rızasını kazanmak içindi. Dünyaya ehemmiyet vermez, Allahü tealadan çok korkardı. Harama düşmek korkusundan mubahların çoğunu terk ederdi. Zamanındaki âlimlerin en itibarlısı olmasına rağmen, kendisine yapılan kadılık tekliflerini verasının çokluğundan reddetti. Vaktini, ilim öğrenmek, öğretmek ve ibadetle geçirirdi. İnsanlara nasihatlarda bulunur, Hakk'a tâbi olup, ondan ayrılmamalarını tenbih ederdi. Hadis, fıkıh ve kıraat ilimlerinde pek çok talebe yetiştirdi. Kendisinden; İbrahim bin Mahled ve oğlu İshak bin İbrahim, Ahmed bin Ali, Ebu Bekr Berkanî, Ali bin Muhammed bin Hasan Harbî, Kadı Ebü'l-Kasım Tenuhî, Hasan bin Ali Cevherî, Dare Kutnî, Kadı Bakıllanî, İbn-i Faris Mukrî, Kadı Ebu Muhammed bin Nasr, Ebu Ubeydullah Cübeyrî, Ebü'l-Kasım Vehranî ve daha birçok âlim hadis-i şerif dinleyip ilim öğrendi. Afrikiyye (Tunus) ve Endülüs'te Maliki mezhebini yayan ve mezhebinde birçok kitap yazmış olan Ebu Muhammed bin Ebu Zeyd Kayrevanî de kendisinden ilim öğrenip icazet aldı. Talebeleri de hocaları gibi İslamiyetin yayılması için çalışıp, Allahü tealanın rızasını kazanmaya gayret ettiler.
Kendisi şöyle anlatır: “İbn-i Abdülhakem'in Muhtasar'ını beş yüz defa, El-Esediyye'yi yetmiş beş defa, Muvatta'yı yetmiş beş defa, Mebsut'u otuz defa ve İbnü'l-Berhî'nin Muhtasar'ını yetmiş defa okudum ve talebelerime okuttum.” Ebherî'nin okuttuğu bu eserlerden İbn-i Abdülhakem'in büyük Muhtasar'ında on sekiz bin mesele, Müdevvene'de otuz altı bin mesele, Muhtasari'l-evsaf'ta dört bin mesele, Muhtasar-ı sagîr'de ise bin mesele, olduğu bildirilmektedir.
Ebherî'nin büyüklüğünü dile getiren âlimlerden bazıları şöyle demişlerdir. Ebü'l-Kasım Vekranî; “Ben ondan cömert âlim görmedim. Gariplere ve talebelerine yardımcı olurdu. Onları giydirir ve para verirdi. Buna rağmen, cebinden hiç para eksik olmazdı.” Muhammed bin Ebü'l-Fevaris; “O sika (güvenilir) idi ve Maliki mezhebinde riyaset (reislik) onda son buldu.” Kadı Ebü'l-A'lâ Vasıtî ise; “Ebu Bekr Ebherî zamanının âlimlerinin en büyüklerindendi. Hadis, fıkıh ve diğer ilimlerde eserler verdi.” Kadı Ebü'l-A'lâ Vasıtî anlatır: “Ebu Bekr Ebherî zamanındaki âlimlerin en çok hürmet göreni ve ilmî derecesi en yüksek olanı olup, her mecliste öne geçirilirdi. Başkadı Ebu Hüseyin bin Ümmü Şeyban, kadılar ve fıkıh âlimlerinin bulunduğu bir mecliste, Ebherî'yi sağ yanına oturttu. Kendisine kadılık teklif etti, istemedi. Bu hususta kimin ehil olduğunu sordu. Ebherî; “Ahmed bin Ali Razî”dir.” dedi. Razî, çok ibadet eden, hâli düzgün bir zattı. Razî de kadılığı istemeyip, Ebherî'yi işaret ederek onun kadı olmasını bildirdi. Bunun üzerine iki zata da kadılık verilmedi.”
Ali bin Muhammed anlatır: “Ebu Bekr Ebherî'ye biri geldi. Onunla yolculuk hakkında istişare etti. Ebherî, şu mealde bir şiirle ona nasihat etti: “Sana dostunun küseceği haber verildiği hâlde, Sen dostunun darılmayacağını ne biliyorsun? İstemek, zilleti gerektiren boyun bükmektir, Senin ise, ihtiyaçlarını istememek şereftir. Uzaklarda rahat bir şekilde yaşamaktansa, Yuvanın yakınında sıkıntı içinde yaşamak yeğdir.”
Eserleri: Ebherî'nin; usul, fıkıh ve hadis ilimlerine dair birçok eseri vardır. Bazıları şunlardır:
1- Kitabü'r-red ale'l-Müzenî,
2- Kitabü'l-usul,
3- Kitabü'l-icmaı ehli'l-Medine,
4- Kitabü'l-Ema lî,
5- Kitabü fadli'l-Medine ale'l-Mekke,
6- Meseletü cevab ve'd-delail ve'l-ilel,
7- El-Fevaidü'l-müntekatü'l-garaibi'l-hisan. Ayrıca iki Muhtasar'a yazdığı iki adet şerhi vardır.
