Osmanlı âlimlerinden. Altmış birinci Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi İshak'tır. Ebu İshak İsmail Efendi'nin oğludur. Ebu İshak Efendizade diye bilinir. 1090 (m. 1679) senesinde İstanbul'da doğdu. 1147 (m. 1734)'te orada vefat etti. Sultan Selim Camii civarında babasının yaptırdığı İsmail Ağa Camii'nin bahçesinde defnedildi.
Küçük yaşından itibaren babasından ve zamanının diğer âlimlerinden ilim tahsil etti. Zamanındaki âlimler derecesinde yüksek ilme sahip oldu. 1111 (m. 1699)'da Şeyhülislam Seyyid Hacı Feyzullah Efendi'nin huzurunda yapılan bir imtihanda yüksek başarı gösterip âlimlerin dikkatini çekti. Müderrislik payesine ulaştı. Kadılık mesleğini seçip 1128 (m. 1715)'te İzmir ve Mekke kadılığına tayin edildi. 1135 (m. 1722)'de de İstanbul kadılığına tayin edildi. Bu sırada İbrahim Müteferrika'nın kurduğu matbaada musahhihlik yaptı. 1141 (m. 1728)'de Anadolu kazaskerliğine tayin olundu. 1143 (m. 1730)'da İstanbul'da çıkan Patrona Halil Ayaklanması'ndan sonra vazifesinden ayrılarak evine çekildi ve sessiz bir hayat yaşamaya başladı. 1146 (m. 1733)'te Rumeli kazaskerliğine tayin edildi. 1146 (m. 1733)'te Şeyhülislam Ebü'l-Hayr Ahmed Efendi'nin vazifeden alınması üzerine, şeyhülislamlık makamına tayin edildi. 1 yıl 9 gün müddetle şeyhülislamlık vazifesini doğruluk ve adaletle yürüttü. Bu vazifeye devam ederken, İstanbul'da vefat etti.
Ebu İshak Efendizade İshak Efendi, aklî ve naklî ilimlerde derin âlim, faziletli ve kültürlü bir zattı. Fetva makamına yapılan müracaatlardan harç almaz ve hediye kabul etmezdi. Bazı ihtiyaç sahibi kimselerin kalem masraflarını kendi kesesinden ödeyecek kadar cömert ve iyiliksever bir zattı. Arapça ve Farsça lisanlarına tam hâkimdi. Şeyhülislam Mehmed Es'ad Efendi'nin büyük kardeşi ve Şeyhülislam Paşmakçızade'nin damadıydı. İlmî üstünlüğü yanında şairliği ve hattatlığı da vardı. Ebu İshak Efendizade İshak Efendi'nin bir fetvası ve el yazısı. Ebu İshak Efendizade İshak Efendi'nin haziresinde medfun olduğu babası tarafından yaptırılan Fatih'deki İsmail Ağa Camii (sağda) ve İshak Efendi'nin kabri (solda).
Eserleri: 1- Şifa-i şerif tercümesi: Bu esere İstişfa adı verilmiştir. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 397'de kayıtlıdır. Başında zamanın bazı ileri gelen ilim adamlarının takrizleri vardır. 2- Kasrü'l-metin: Bostanü'l-arifin tercümesidir. 3- Bi'setname 4- Divan: Türkçe, Arapça ve Farsça yazılmış şiirlerini topladığı eseridir.
Şiirlerinden bazı beytler: “Hâlimi arz et saba dildare Allah aşkına, Suziş-i dilden haber ver yâre Allah aşkına. Ey tabib-i hazık nabz aşiyan-ı derd-i dil, Hasta-i hicrem bana bir çare Allah aşkına.”
Yukardaki beytlerin alındığı gazelin bir mısrası; “Keşf-i esrar eyleme, ağyâra Allah aşkına.” atasözü hâline gelmiştir.
