Hadis âlimlerinden. Künyesi Ebu Kureyş olup, ismi Muhammed bin Cem'a bin Halef'tir. Aslen Kuhistanlı olup, 220 (m. 835) yılından sonra Kuhistan'da doğmuştur. Birçok âlimden ilim tahsil eden Muhammed bin Cem'a, fazilet ve doğruluk sahibi bir âlimdi. Hadis ilminde, hafız (yüz bin hadis-i şerifi ravileriyle birlikte ezbere bilen) idi. Rivayet ettiği hadis-i şerifler Horasan'da yayıldı. 313 (m. 925) senesinde Kuhistan'da vefat etti.
Muhammed bin Cem'a; Muhammed bin Hamid er-Razî, Ahmed bin Meni', el-Begavî, Muhammed bin Zenbur el-Mekkî, Ebu Kureyb Muhammed bin el-A'lâ el-Hemedanî, İbrahim bin Ahmed, Yahya bin Hakim el-Mükerrem, Ali bin Sa'id bin Şehriyar, Muhammed bin Müsenna el-Anzî, Seleme bin Cenade, Muhammed bin Sehl bin Asker, Abdülcebbar bin el-A'lâ, Sa'id bin Abdurrahman el-Mahzumî ve Muhammed bin Hassan el-Ezrak'tan ilim öğrenmiş ve hadis-i şerif dinlemiştir. Kendisinden ise, Muhammed bin Mahled ed-Durî ve Ebu Bekr eş-Şafiî ilim öğrenmiş ve hadis-i şerif rivayet etmiştir.
Muhammed bin Abdullah en-Nişaburî, Ebu Ali'nin, “Ebu Kureyş Muhammed bin Cem'a el-Kuhistanî'nin, hadis hafızı ve sika olduğunu” söylediğini nakleder. Ayrıca Ali bin Ömer el-Hafız ise, “Ebu Kureyş, hafız olup, hadisi Horasan halkına yaymıştır.” demektedir.
Eserleri: Muhammed bin Cem'a, El-Müsnedeyn ale'l-ebvab ve ale'r-rical ve Hadisü Malik ve Şu'be ve Sevrî olmak üzere iki eser hazırlamıştır.
