Evliyanın büyüklerinden. İsmi, Ahmed bin Ali bin Abdullah'tır. Ebü'l-Hattab künyesi ile meşhur olmuştur. Ebü'l-Hattab, 392 (m. 1002) senesinde doğdu. 476 (m. 1083) senesi, Ramazan-ı şerif ayının yirmi altıncı Salı günü Bağdat'ta vefat etti. Bab-ı Harb denilen yere defnedildi.
Ebü'l-Hattab, Ebü'l-Hasan el-Hammamî ve başka âlimlerden kıraat ilmini ve diğer ilimleri öğrendi. Kendisinden ise, Ebü'l-Fadl bin Mühtedî, Ebu Bekr bin Abdülbakî ve birçok âlim ilim öğrenip, hadis-i şerif rivayet ettiler. Ebü'l-Hattab hazretleri, Bağdat'ta Kur'an-ı Kerim'i tecvidle okumayı öğreten âlimlerin en meşhurlarındandır. Kur'an-ı Kerim kıraati ve âlimler ile ilgili çok eser yazan Ebü'l-Hattab'ın, ayet-i kerimelerin sayısı ve sünnet hakkında kasideleri vardır.
Kasidesinin bazı kısımlarında şöyle demektedir:
“İmanımın hakikatini söylüyorum. Bir gün bu iman ile Allahü tealanın huzuruna döneceğim. Allahü tealadan başka şanı yüce yoktur. Allahü teala vardır, birdir ve hiçbir ortağı yoktur. O'nun benzeri ve eşi yoktur. Her şeyi yoktan var eden O'dur. O'nun huzurunda eğilinir. O, doğmuş ve doğurulmuş değildir. O, her şeyi görür, O'ndan gizli hiçbir şey yoktur. Ancak O'nun dilediği olur. O, işitir.
Kur'an-ı Kerim Nazm-ı İlahî'dir, kelimeleri Arabîdir. Bu kelimeleri yan yana dizen Allahü tealadır. Bu kelimeler, insan dizisi değildir. Bu Arabî kelimeler ayetler hâlinde gelmiştir. Allahü teala Kur'an-ı Kerim'i, harf ve kelime olarak gönderdi. Bu harfler mahluktur. Bu harf ve kelimelerin manası, Kelam-ı İlahî'yi taşımaktadır. Kelam-ı İlahî'yi gösteren manalar da Kur'an'dır. Bu Kelam-ı İlahî olan Kur'an, mahluk değildir. Allahü tealanın başka sıfatları gibi, ezeli ve ebedidir.
Bana mezhebimi sorarsanız, Ahmed bin Hanbel hazretlerinin bildirdiği hak mezhep üzereyim. Hayatta olduğum müddetçe de ona uyacağım. Rüyamda onu Cennet bahçelerinde, yüksek ve parlak makamlarda gördüm. Her yer pırıl pırıl parlıyordu. Etrafında Cennet huri ve gılmanları hizmet ediyorlardı. Birisine sordum: “Gördüğüm bu makam ve dereceler kimin içindir?” Bana; “Sen bilmiyor musun?” deyince; “Nereden bileyim, sen bana öğret!” dedim.
Daha sonra bu makam ve derecelerin, Ahmed bin Hanbel hazretleri için olduğunu öğrendim. İştiyak ve arzu ile kendisine yaklaştım. Beni gördü. Başında bir taç vardı. Oturmamı işaret buyurdu. Huzurunda oturmaktan hayâ ettim. Ona; “Ey insanların en zahidi. Size itimadım ve sevgim çoktur. Çözemediğim meseleler var, hâllini buyur.” dedim. Kısaca cevap buyurdu. Hayran oldum. Ona uydum. Bidatlerden kurtuldum. Çünkü Ahmed bin Hanbel hazretlerinin, Allahü tealanın indinde kıymet ve derecesi yüksektir.”
Eserleri: El-Kurraü's-Seb'a adlı bir kitabı ve ayet sayısı ve sünnetle ilgili şiirleri vardır.
