Şafiî mezhebindeki hadis ve fıkıh âlimlerinden. İsmi, Muhammed bin Muhammed bin Yusuf bin Haccac bin Cerrah bin Abdullah et-Tusî, eş-Şafiî'dir. Künyesi Ebü'n-Nadr olup, Ebü'n-Nadr Tusî ve Muhammed Tusî diye meşhur olmuştur. Aslen Taberanlıdır. 250 (m. 864) yılı civarlarında Tus'ta doğmuştur. Hadis-i şerif öğrenmek için çeşitli yolculuklar yaptı. 13 Şaban 344 (m. 955) yılında Tus'ta vefat etti.
Ebü'n-Nadr Tusî; Temim bin Muhammed, Muhammed bin Amr el-Harşî, Hafız Ahmed bin Seleme, Osman bin Sa'id ed-Darimî, Muhammed bin Eyyub, Ali bin Abdülaziz, Haris bin Ebu Üsame, İsmail el-Kadı, Ahmed bin Musa bin İshak el-Kufî, Muhammed bin Nasr el-Mervezî ve pek çok âlimden hadis-i şerif öğrendi. Rivayetlerinin ekserisi en fazla yanında kaldığı Muhammed bin Nasr el-Mervezî'den olmuştur.
Zamanındaki insanların en edepli ve terbiyelilerinden olan Ebü'n-Nadr Tusî, zamanının şeyhülislamı olup, imam idi. Çok ibadet ederdi. Gündüzleri devamlı oruçlu, geceleri ise devamlı zikir, tesbih ve namazla meşgul olurdu. Kendisinde bulunan her şeyi sadaka olarak verir ve devamlı emr-i ma'rûf ve nehy-i münker yapardı. Hafız Ahmed bin Mansur; “Ebü'n-Nadr et-Tusî, ara vermeden yetmiş sene şeyhülislamlık yaptı (pek çok fetvalar verdi) hiçbir fetvasında yanlışlık görülmedi.” buyurmuştur.
Hakim diyor ki: “Tus'a gittim. Oranın kadısı Ebu Ahmed el-Hafız'dı. Bana; ‘İslam memleketlerinde Ebü'n-Nadr Tusî'nin bir benzerini daha görmedim.’ dedi.” Zamanının kadılarından Hakim iki defa kendisini ziyarete geldi ve fetva işleriyle uğraşmaktan kitap yazmaya fırsatı olmadığını ve ne zaman yazabileceğini sordu. Cevabında; “Geceni üçe böl; üçte birinde kitap yaz, three'de birinde Kur'an-ı Kerim oku (ibadet et), three'de birinde de uyu.” buyurdu.
Ebü'n-Nadr Tusî, Osman bin Sa'id, Musa bin İsmail, Hamid bin Seleme, İshak bin Abdullah, Sa'id bin Yesar tarikiyle Ebu Hüreyre'den rivayet etti: Peygamberimiz duasında; “Ey Allah'ım, fakirlikten ve zilletten sana sığınırım. (Ya Rabbî) zulmetmekten ve zulmolunmaktan da sana sığınırım.” buyururlardı.
Hadis ilminde hafız olup, pek çok hadis-i şerifi ezbere bilen Ebü'n-Nadr Tusî, İmam-ı Müslim'in Camiu's-Sahih hadis kitabındaki sahih hadisler üzerine tahriç yapmış olduğu bir eseri vardır.
