Osmanlı âlimlerinden. Doksanbeşinci Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi Ahmed Es'ad olup Sultan Üçüncü Mustafa Han devri şeyhülislamlarından Mehmed Salih Efendi'nin oğludur. Bu sebeple Salihzade diye bilinir. Kardeşi Mehmed Emin Efendi de şeyhülislam idi. Es'ad Efendi 1153 (m. 1740) senesinde İstanbul'da doğdu. 1230 (m. 1814)'te orada vefat etti. Fatih'te Sinan Ağa Camii haziresi'ne defnedildi.
Salihzade Es'ad Efendi'nin haziresine defnedildiği Fatih'deki Sinan Ağa Camii.
Salihzade Es'ad Efendi'nin bir fetvası.
Zamanının âlimlerinden ilim tahsil ettikten sonra müderrislik mesleğine girdi. Çeşitli medreselerde ders okutup talebe yetiştirdi. Hariç rütbesiyle kadı olup Mekke-i Mükerreme kadılığına tayin olundu. Daha sonra İstanbul kadılığına getirildi. 1205 (m. 1790)'da Anadolu kazaskeri, 1208 (m. 1793)'te Rumeli kazaskeri oldu. Aynı sene içinde vazifeden ayrıldı. Beş yıl devlet hizmetinden ayrı kaldıktan sonra 1213 (m. 1798)'de tekrar Rumeli kazaskerliğine getirildi. Bir müddet sonra tekrar vazifeden ayrıldı.
1218 (m. 1803)'te Sümmanîzade Ömer Hulusî Efendi'nin ayrılması ile boşalan şeyhülislamlık makamına getirildi. Nizam-ı cedid ordusunun kurulmasına fetva verdi. Üç sene altı ay müddetle bu makamda kaldıktan sonra 1221 (m. 1806)'da Üçüncü Selim Han zamanında vazifeden ayrıldı. Evine çekilip ibadetle meşgul oldu. Sultan İkinci Mahmud Han padişah olunca 1223 (m. 1808)'de ikinci defa şeyhülislamlık makamına getirildi. Üç ay müddetle bu makamda kaldıktan sonra aynı sene içinde vazifeden tekrar ayrıldı. Hayatının son günlerini, evine çekilip ibadet ve taatle geçirdi. İki defalık toplam şeyhülislamlık müddeti, üç sene dokuz ay on gündür.
Es'ad Efendi, din ilimlerinde âlim, irfan sahibi, devlet işlerinde tecrübeli, zeki ve ileri görüşlü bir zattı. Kaynaklarda eseri hakkında bilgiye rastlanmamıştır.
Kaynaklar:
- Devhatü'l-meşayıh; sh. 119
- Kamusü'l-a'lam; cilt-4, sh. 2931
- İlmiyye Salnamesi; sh. 569
- Şanîzade Tarihi; cilt-1, sh. 44
- Tarih-i Cevdet; cilt-9, sh. 283
- Sicill-i Osmanî; cilt-1, sh. 336
- Vâsıf Tarihi; cilt-2, sh. 151
