Meşhur hadis âlimlerinden. Adı, Esed bin Musa bin İbrahim bin Velid bin Abdülmelik bin Mervan bin Hakem el-Emevî; künyesi Ebu Sa'id'dir. Büyük hadis âlimi olup, hadis hafızlarından idi. Esedü's-Sünne lakabı ile meşhur oldu. Dedesi İbrahim, Emevî halifesi Velid bin Abdülmelik'in oğludur. Esed'in 132 (m. 750) senesinde Mısır'da veya Basra'da doğduğu rivayet edilmektedir. Mısır'a yerleşti. 212 (m. 827) senesinin Muharrem ayında orada vefat etti.
Büyük bir hadis âlimi olan Esed bin Musa, birçok âlimden ilim aldı. Hadis-i şerif öğrenmek için çok seyahat etti. Uzak yerleri dolaşıp hadis öğrendi. Bu ilimle ilgili tasnif edip, kitap haline getirdiği birçok eserleri vardır. O, Yunus bin Ebu İshak, İbn-i Ebu Zi'b, Leys bin Sa'd, Şu'be, Muaviyebin Salih, Muhammed bin Talha, Hammad bin Seleme ve daha pek çok âlimden ilim öğrendi ve hadis-i şerif rivayet etti. Kendisinden de, oğlu Sa'id bin Esed, Ahmed bin Salih Mısrî, Rebi' bin Süleyman, Muhammed bin Abdürrahim el-Berkî, Mikdam bin Davud er-Ruaynî ve daha birçok âlim rivayette bulunmuşlardır.
Onun rivayet ettiği hadis-i şerifler; Sünen-i Ebu Davud, Sünen-i Nesaî ve Sahih-i Buharî'nin ta'likinde yer almaktadır.
O, hadis ilminde sika (güvenilir) ve zeki ravilerdendir. İmam-ı Buharî, onun hadis-i şeriflerinin meşhur olduğunu bildirmektedir. İmam-ı Nesaî, İclî, Bezzar ve İbn-i Kani'; Şeyhaynın (Hazreti Ebu Bekir ile Hazreti Ömer'in) faziletlerini bildiren hadis-i şerifleri toplayıp bir kitap yazdığını söyler. İlk müsned tipi eseri ilk defa onun yazdığını İbn-i Dakiki'l-iyd söylemektedir.
Günümüze ulaşan tek eseri ise Kitabü'z-zühd ve'l-ibade ve'l-veradır. İlk defa Berlin'de 1909'da basıldı. Ayrıca Esed bin Furat'a gönderdiği bir risalesinin de bulunduğu rivayet edilmektedir. Abdülhak da, Ahkâmü'l-Vüstâ adındaki eserinde; “Esed bin Musa'nın oğlu Sa'id, Tabiîn'in faziletlerini bildiren hadis-i şerifleri topladı ve Fezailü't-Tabiîn adında iki ciltlik bir kitap yazdı. Bunların çoğu, babasının ve ondan rivayette bulunan âlimlerin bildirdikleri idi.” diye yazmaktadır.
Rivayet ettiği bir hadis-i şerifte Peygamberimiz buyurdular ki:
“Peygamberlerden biri, bir defasında kavmine beddua edip onların helak edilmesini isteyince, ona denildi ki: “Onlara dışarıdan bir düşman musallat edilmesini ister misin?” O da; “Hayır!” dedi. Tekrar; “Açlıkla cezalandırılmalarını ister misin?” diye sorulunca, buna da; “Hayır!” dedi. Bunun üzerine; “Onların ne ile cezalandırılmasını istiyorsun?” denilince, o şöyle cevap verdi: “Onlara öyle ani bir ölüm verilsin ki, canlarını yakıp, sayılarını azaltsın! Nihayet, onlara azap olarak tufan gönderildi.”
