Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Abdullah bin Ahmed bin Ali el-Fakihî olup lakabı Cemaleddin'dir. Nisbeti Mekkî'dir. Aynı zamanda, zamanının büyük nahiv âlimlerindendi. 899 (m. 1493) senesinde Mekke'de doğdu. 972 (m. 1564) senesinde orada vefat etti.
Abdullah Fakihî'nin hayatı hakkında kaynaklar fazla bilgi vermemektedir. Zamanının âlimlerinden dinî ve Arabî dil bilgilerini öğrendi. Bilhassa nahiv ilminde çok derin âlim oldu. Bazı kitaplara şerhler yazdı. Daha 17 yaşında iken, İbn-i Hişam'ın Katrü'n-neda adlı eserine, 916 (m. 1510) senesinde çok güzel bir şerh yazdı. Zamanında nahiv ilminde onun bir benzeri yoktu. Nahiv ilmindeki derin bilgisinden dolayı, “Zamanının Sibeveyh'i” deniliyordu. Bir ara Mısır'a gitti. Orada Ezher Camii Medresesi'nde, Katrü'n-neda isimli kitaba yazdığı şerhin ders olarak talebelere okutulduğunu gördü. Hocanın biri talebelere ders verirken, bir ibareye takılıp kaldı, açıklayamadı. Abdullah Fakihî, hocanın takıldığı o zor ibareyi kolayca açıklayıverdi. Hoca ve talebeler, bu yabancı kimsenin ilmine hayran oldular. O zaman Abdullah Fakihî kendini tanıttı. Bu kitabı şerh eden kimsenin kendisi olduğunu söyledi. Abdullah Fakihî'yi genç biri olarak gördüklerinden, bunu kabul etmediler. “Böyle bir kitabı senin gibi biri yazamaz.” demek istediler. Bunun üzerine o da kendisinin gerçekten bu kitabı şerh eden kişi olduğuna deliller getirdi. Hatta orada Mekkeli bazı kimseler de vardı. Onlar da Abdullah Fakihî'yi tasdik ettiler.
Abdullah Fakihî'nin yazdığı eserlerin bazıları şunlardır:
-
1Mucibü'n-neda ila şerhi katrü'n-neda: Nahiv ilmine dair olup İbn-i Hişam'ın eserinin şerhidir.
-
2Fevakihü'l-ceniyye alâ mütemmimeti Acrumiyye
-
3Keşfu'n-nikab an muhaddarati melhati'l-i'rab li'l-Harirî
-
4Şerhu Hududi'n-nahv
