Mısır'da yetişen Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Ahmed bin Muhammed bin Ali olup lakabı Şihabeddin'dir. Eshab-ı Kiram'ın meşhurlarından, ilk Müslüman olan Ensar'ın ileri gelenlerinden, Hazrec kabilesine mensup Hazreti Sa'd bin Ubade'nin neslindendir. Bunlara nisbetle; Mısrî, Ensarî ve Hazrecî gibi nisbetleri vardır. Ayrıca dedelerinden, Şarkıyye'de medfun Şeyh Guneym ismindeki bir zata nisbetle Guneymî diye de isimlendirilmiş ve daha çok bununla tanınıp şöhret bulmuştur. Guneymî'nin doğum tarihi kat'i olarak bilinmemekle birlikte, 964 (m. 1557) senesinde doğduğu rivayet olunmaktadır. 1044 (m. 1634) senesi Recep ayının yirmi yedisinde Çarşamba gecesi vefat etti.
Şeyhülislam Şemseddin Muhammed Remlî, Muhammed bin Ebi'l-Hasan Bekrî, Safiyyüddin el-Gazzî, Şeyhülislam Zekeriyya Ensarî, Şeyh Cemaleddin, Ali bin Ganîm Makdisî, İbrahim Alkamî, Ahmed bin Kasım Abbadî, Şeyh Salih Bülkinî gibi meşhur âlimlerden ilim öğrenerek yetişen Guneymî, ilim öğrenmek maksadıyla Anadolu'ya geldi. Büyük âlimlerin derslerinde bulundu. Mısır'da o zamanda bulunan Hanefî mezhebi âlimlerinin en büyüklerinden ve en önde gelenlerinden oldu. Bilhassa tefsir, fıkıh, kelam ve nahiv ilimlerinde üstündü. Ulema-i muhakkıkîn denilen büyük İslam âlimlerindendir. Aklî ve naklî ilimlerde ihtisas sahibi olan büyük âlimlerin üstünü, o zamanda okunan fen ilimlerinin hepsinin üstadıydı. Dikkatli, keskin görüşlü, firaset ve istikamet sahibi yüksek bir zattı.
İlim tahsil etmek üzere gittiği Anadolu'dan dönüşünde, Mısır'da birçok talebe yetiştirdi. O zamandaki büyük âlimlerden birçoğu ondan istifade edip ilim öğrendiler.
Eserleri: Guneymî çok eser yazmış olup bazıları şunlardır:
-
1Haşiyetün alâ Şerhi'l-Üsam: Mantık ilmine dairdir.
-
2Nakşü tahkiki'n-neseb: Mantık ilmine dairdir.
-
3İbtihacü's-südur: Nahiv ilmine dairdir.
-
4Behçetü'n-nazırîn fî mehasini Ümmü'l-berahin
-
5İrşadü'l-ihvan
-
6İrşadü't-tullab ila lafzı lübabü'l-i'rab
-
7Et-Tesdid fî beyani't-tevhid
-
8Eş-şeceretü'l-latife fî şerhi cümletin min menakıbi'l-İmam-ı Ebu Hanife
-
9Şerhu Mukaddimetü'n-nahviyye