Hadis âlimi. Künyesi Ebü'l-Feth olup; ismi Hilal bin Muhammed bin Ca'fer bin Sa'dan bin Abdurrahman bin Mahuye bin Mihyar bin Merzuban'dır. İran asıllı olup, 322 (m. 934) yılında Bağdat'ta doğdu. Haffar lakabıyla meşhur oldu, 414 (m. 1023) yılında doksan iki yaşında iken Bağdat'ta vefat etti.
Küçük yaşta dinimizde esas olan temel bilgileri öğrenip, hadis-i şerif yazmaya başlayan Haffar; Hüseyin bin Amr Rezzaz, Ali bin Muhammed Mısrî, Ebu Amr bin Semmak, Ahmed bin Osman bin Yahya Edemî, kıraat âlimi Muhammed bin Ca'fer Edemî, Hamza bin Muhammed Dihkan, Ahmed bin Selman Neccad, Ebu Ali bin Savvaf, Ahmed bin Yusuf bin Hallad ve daha birçok âlimden ilim tahsil edip hadis-i şerif rivayet etti. Çok çalışıp, duyduğu hadis-i şerifleri yazarak ezberledi. Ezberlediği hadis-i şeriflerden çıkarılan hükümleri öğrendi. Bağdat'ta, yıllarca hadis ilminde en sağlam âlim, müsned kabul edildi. Çok ibadet eder, yalnız Allahü Teâlâ nın rızasını kazanmak için çalışırdı. İnsanlara emr-i ma'rûf yapar, dinlerini öğretmeye, Cehennem ateşinden kurtarmaya gayret ederdi.
Geçinebileceği miktar mala kanaat eder, fazlasını fakirlere sadaka olarak dağıtırdı. Haram ve şüpheli şeylerden çok sakınır, haram işlemek korkusuyla mubahların birçoğunu da terk ederdi. İnsanların pek çoğu onun ilminden istifadeye, âlimler derslerini kaçırmamaya gayret ederlerdi. Pek çok talebe yetiştirdi. Kendisinden; meşhur hadis âlimi, Delail ve Sünen sahibi Ebu Bekr Beyhekî, Tarih-i Bağdat kitabının yazarı Hatib-i Bağdadî ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimlerinden Muhammed bin Ebü'l-Kasım Lalkaî Taberî hadis-i şerif dinleyip rivayette bulundu.
Haffar, yazmış olduğu pek kıymetli eserleri ile de talebelerine ilmini daha rahat aktarıp, daha çok kimsenin istifadesini temin etti. Emali adlı kitabı ile, cüzler hâlindeki hadis-i şerif kitapları, onun eserlerinden bazılarıdır.
