Maveraünnehr'de yetişen hadis, kelam ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimi. Künyesi, Ebu Abdullah olup; adı, Hüseyin bin Hasan bin Muhammed bin Halim el-Buharî'dir. 338 (m. 949) senesinde Buhara'da doğdu. Orada yetişti ve kadılık yaptı. Ebu Abdullah Halimî, aynı zamanda mütekellim ve edip idi. 403 (m. 1012) senesi Rebiulevvel ayında Buhara'da vefat etti.
Ebu Abdullah Halimî; Ebu Bekr el-Kaffal, Ebu Bekr el-Ürdünî, Ebu Bekr Muhammed bin Ahmed bin Hanb, Halef bin Muhammed el-Hayyam, Bekr bin Muhammed el-Mervezî ed-Dahmisinî'den ve birçok âlimden ilim tahsil etti ve hadis-i şerif rivayet etti. Kendisinden ise; Ebu Abdullah el-Hakim, el-Hafız Ebu Zekeriyya Abdürrahim, Hafız Ebu Bekr el-Beyhekî ve birçok âlim ilim tahsil etti ve hadis-i şerif rivayet etti.
Ebu Abdullah Halimî, zamanının en zekisi olup, ilim ve edepte çok yüksekti. Hocası Ebu Bekr el-Kaffal eş-Şaşî'nin vefatından sonra, Maveraünnehr'de ilmin zirvesine çıktı. Âlim, kâmil ve fazilet sahibi bir zat oldu. Maveraünnehr'deki hadis âlimlerinin reisiydi.
Kendisinden hadis-i şerif rivayet eden Hafız Ebu Bekr el-Beyhekî, Ebu Abdullah Halimî için, “Ebu Abdullah şanı yüksek bir zat olup, onun sahip olduğu ilmin derecesini ve inceliğini başkası anlayamaz.”demiştir. İbn-i Hallikan, Ebu Abdullah için; “Maveraünnehr'de asrının hadis-i şerif ilmî reisliği kendisiyle son buldu.” El-Esnevî ise; “Ebu Abdullah'ın eserleri çok kıymetli olup, birçok hüküm ve mana ihtiva etmektedir.” demiştir.
Ebu Abdullah Halimî'nin Enes bin Malik hazretlerinden rivayet ettiği hadis-i şerifte Peygamber Efendimiz; “Kur'an-ı Kerim'i hatmeden kimsenin, hatimden sonra yaptığı dua kabul olur.” buyurmuştur. Rivayet ettiği diğer bir hadis-i şerifte ise Peygamber Efendimiz; “Ümmetimin âlimleri arasındaki ayrılık, rahmettir.” buyurmuşlardır.
Ebu Abdullah Halimî hazretleri buyurdu ki:
“Ramazan-ı şerif ayında, her gece gusül abdesti almak müstehaptır.”
“Necs bir şeyden buhar çıksa ve insanın üstüne gelse, eğer elbisesi yaş ise elbisesini yıkaması lazımdır. Kuru ise elbise necis (pis) olmaz. Yani yaş ayağı ile necs yerde veya halı üzerinde yürüse, yer kuru ise, ayakları necs olmaz. Yer yaş olup, ayakları kuru ise, ayakları ıslanırsa, necs olur.”
Ebu Abdullah Halimî'nin yazdığı eserlerden El-Minhac fî şuabi'l-iman günümüze ulaşmıştır. Eser, 1979'da Beyrut'ta basılmıştır.
