HASAN HÜSNÜ ERDEM

HASAN HÜSNÜ ERDEM Son devir âlimlerinden ve Türkiye Cumhuriyeti'nin altıncı Diyanet İşleri Başkanı
A- A+

Son devir âlimlerinden ve Türkiye Cumhuriyeti'nin altıncı Diyanet İşleri Başkanı.

10 Zilkade 1306'da (8 Temmuz 1889) Akseki'nin Sadıklar köyünde doğdu. Babası müderris Sadık Efendi'dir. İlk öğrenimini doğduğu köyde yaptı ve babasından da Arapça ve mantık ilimlerini okudu. Tahsiline bir müddet Konya'da devam ettikten sonra İstanbul'a giderek fetva emini Muğlalı Ali Rıza Efendi ve Fatih dersiamı Bayındırlı Mehmed Şükrü Efendi'nin derslerine devam edip icazetname aldı (1330/1912).

Ardından Darülfünun Ulum-i Aliyye-i Diniyye Şubesi'ne girdiyse de bu bölümün kapatılması üzerine üçüncü sınıfına nakledildiği Darü'l-hilafe Medresesi ali kısmını tamamladı (1334/1916). Ayrıca ruus mülazemeti imtihanını birincilikle kazandı ve sonraları Medrese-i Süleymaniyye adını alan Medresetü'l-mütehassısin'in fıkıh ve usul-i fıkıh bölümünden de mezun oldu. Dört mezhebe göre karşılaştırmalı olarak hazırladığı Ahkam-ı Rada adındaki çalışması müderrisler meclisince birinciliğe layık görülerek kendisine İstanbul müderrisliği ruusu verildi (1918/1336).

1338 (m. 1920)'de memuriyet hayatına dersiamlıkla başlayan ve ardından Antalya Darül-muallimin'i ile Mekteb-i Sultanisi'nde din dersleri muallimliği yapan Erdem'in bu vazifesi süresince özellikle Milli Mücadele'yle ilgili vaaz ve hutbeleri halk üzerinde büyük bir tesir yaptı. Bu vaaz ve hutbelerden bazıları Antalya'da Tenvir ve Yeni Hayat gazetelerinde yayımlandı. Ayrıca 1340 (m. 1922) yılının Ramazan bayramında Ankara Hacı Bayram Camii'nde vermiş olduğu vaaz, Ankara gazetelerinden Hakimiyet-i Milliye ile Öğüt'te hakkında övgü dolu yazıların yayımlanmasına sebep oldu.

Daha sonra sırasıyla Ankara Darülhilafet Medresesi fıkıh ve Mecelle müderrisliği ve müdürlüğü ile Şer'iyye ve Evkaf Vekaleti Tedrisat Heyeti azalığı 1340-1342 (m. 1922-1924), Antalya Orta, Lise ve İmam-Hatip Mektebi'nde Türkçe, terbiye, ruhiyat, içtimaiyat, din ve meslek dersleri muallimliği 1342-1356 (M. 1924-1937), din derslerinin kaldırılması üzerine Antalya Orta Mektebi, Antalya Lisesi ve İsparta Ortaokulu Türkçe öğretmenliği (1350-1363/1931-1944), Diyanet İşleri Reisliği Müşavere Heyeti azalığı ve reisliği (1363-1381/1944-1961) yaptı.

Ayrıca bu son vazifesi sırasında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde tefsir dersleri verdi (1372-1379/1952-1959). Ömer Nasuhi Bilmen'in emekliye ayrılmasından sonra Diyanet İşleri başkanlığına getirildi (1381-1384/1961-1964). Burada yaptığı en önemli hizmet, başkanlığın kuruluş ve görevleri hakkında bir kanun hazırlatması ve tekamül kursları açtırmasıdır. 1384 (m. 1964)'te emekliye ayrıldıktan sonra 1386 (m. 1966) yılında on ay kadar Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu üyeliği de yaptı. Erdem 1 Şa'ban 1394 (m. 20 Ağustos 1974) tarihinde vefat etti; kabri kendi köyündeki aile kabristanındadır.

Son devir âlimlerinden Hasan Hüsnü Erdem.

Kur'an-ı Kerim'in Türkçe Meali adındaki tercümenin önsözünde Hasan Hüsnü Erdem diyor ki, “Kur'ân-ı Kerim gibi ilahî belagat ve icazı haiz bir kitap, yalnız Türkçe'ye değil, hiç bir dile hakkıyla çevrilemez. Eski tefsirlerin ışığı altında verilen mânâlara da tercüme değil, meal demek uygundur. Kur'ân'ı Kerim'in yalnız mânâsını ifade eden sözleri, Kur'an-ı Kerim hükmünde tutmak, namazda okumak ve aslına hakkıyla vakıf olunmadan ahkam çıkarmak caiz olmaz. Hiç bir tercüme, aslının yerini tutamaz. Kur'an-ı Kerim'de, muhtelif mânâlara gelen lafızlar vardır. Böyle bir lafzı tercüme etmek, çeşitli manalarını bire indirmek olur ki, verilen tek mânânın, murad-ı ilahî olduğu bilinemez. Bunun için, Kur'ân tercümesi demeye cesaret edilemez. Kur'an-ı Kerim'i tercüme etmek başka, tercümeyi Kur'an yerine koymaya kalkışmak başkadır.”

Eserleri.

1- Ebedi Risalet: Abdurrahman Azzam'ın Er-Risaletü'l-halide adlı eserinin tercümesidir.

2- Riyazü's-salihin ve Tercemesi: Nevevî'ye ait eserin tercümesi olup ilk iki cildini Kıvamüddin Burslan'la birlikte, son cildini yalnız başına hazırlamıştır.

3- İlahi Hadisler: Abdürrauf el-Münavî'nin El-İthafatü's-seniyye bi'l-ehadisi'l-kudsiyye'si esas olmak üzere çeşitli eserlerden istifade edilerek derlenen kutsi hadislerin tercümelerini İçermektedir.

4- Kırk Kudsi Hadis: Ali el-Karî'nin El-Ehadisü'l-kudsiyye'sinin tercümesidir.

5- Berat Gecesi Hakkında Bir Tetkik.

6- Oruç ve Ramazan İbadetlerine Dair Yüzbir Hadis.

7- Abdest Almanın Diş ve Göz Sağlığı Bakımından Önemi: Misvak kullanmanın gereği ve faziletiyle ilgili hadisleri de ihtiva etmektedir.

8- Riyazü's-salihin Hadislerinin Ravileri Olan Ashab-ı Kiram'ın, Hadis İmamlarının Hal Tercümeleri.

Bunlardan başka çeşitli ansiklopedilere yazdığı maddeler ve henüz yayımlanmamış bazı eserleri de vardır.

Whatsapp İkon Facebook İkon Bağlantıyı Kopyala
İslam Alimleri Ansiklopedisi, Türkiye Gazetesi Yayınları