Fatih Sultan Mehmed Han zamanında yaşayan fıkıh, kelam ve usul âlimlerinden. İsmi Hasan bin Abdüssamed es-Samsunî'dir. Karadeniz sahilindeki Samsun şehrine nisbetle Samsunî denildi. Kaynaklarda doğum tarihi bildirilmeyen Samsunî, 891 (m. 1486) yılında İstanbul'da vefat etti.
Önce Kur'an-ı Kerim okumasını ve Arapçayı öğrendi. Anadolu'daki âlimlerden ilim tahsil ederek, bilgisini artırdı. Bundan sonra daha fazla bilgi sahibi olmak maksadıyla İstanbul'a geldi. Molla Hüsrev hazretlerine talebe oldu. Molla Hüsrev'in yanında uzun müddet talebelik yaptı. Onun yanında aklî ve naklî ilimleri tahsil etti. Yani zamanının fen bilgilerini öğrendiği gibi, aynı zamanda dinî ilimleri (tefsir, hadis, fıkıh, kelam gibi) usulleriyle beraber öğrenerek icazet aldı.
Bir medreseye müderris olarak tayin edildi. Burada bir müddet talebe yetiştirdi. Daha sonra İstanbul'daki Osmanlı medreselerinin büyüklerinden olan Sahn-ı Seman Medresesi'ne müderris olarak tayin edildi. Buradaki vazifesinden alınarak, Fatih Sultan Mehmed'e hoca oldu. Sultan Fatih'e dinî ilimleri ve zamanının fen bilgilerini öğretti. Hace-i sultanîlikten kazaskerliğe getirildi. Bir müddet kazaskerlik vazifesinde bulunduktan sonra ikinci defa Sahn-ı Seman müderrisliğine tayin olundu. Burada medrese talebelerine dersler okutarak, onların iyi yetişmelerine çalıştı. Medresedeki vazifesinden, İstanbul kadılığına getirildi.
Kadılık vazifesini çok güzel yapardı. Adaletinden herkes memnun ve razı idi. Övülecek derecede âdildi. Yumuşak huylu ve İslamiyete çok bağlıydı. Dinin emirlerine ve yasaklarına uymaya çok dikkat ederdi. Haramlardan, şüpheli şeylerden şiddetle kaçınan, vera ve takva sahibi bir zattı. Hüsn-i hat sanatında çok maharetliydi. Âlimler arasında kıymetli olarak bilinen, medreselerde talebelere okutulan birçok değerli kitapları kendi yazısıyla çoğaltmıştır. O zaman matbaa olmadığı için kitaplar hattatlar tarafından yazılırdı. Kitapların yazılmasında değişik yazı şekilleri kullanılırdı. Kufî, sülüs, nesih, ta'lik, rik'a gibi yazı çeşitleri, hat sanatında kullanılan yazılardır. Hasan Samsunî'nin, Sıhah-ı Cevherî isimli lügat kitabını kendi eliyle yazarak, Fatih Sultan Mehmed'e hediye ettiği rivayet edilir.
Âlim, fazilet sahibi, fakirleri ve miskinleri seven, onlara yardım eden bir kimseydi. Tasavvuf büyüklerini ve tasavvuf yolunda bulunanları severdi.
Eserlerinden bazıları şunlardır:
1- Haşiyetün ale'l-Mutavvel, 2- Ta'likatü ale't-Tavdih: Usul-i fıkha ait bir eserdir. 3- Haşiyetün alâ Şerhi'l-Adud, 4- Havaşin alâ şerhi'l-muhtasar li Seyyid Şerif.
