Osmanlı âlimlerinden. Altmış beşinci Osmanlı şeyhülislamıdır. İsmi Mehmed Emin'dir. Sultan Üçüncü Ahmed Han'ın başhekimi Hayatîzade Mustafa Efendi'nin oğludur. Hayatîzade Mehmed Emin Efendi diye bilinir. Doğum tarihi bilinmemektedir. İstanbul'da doğdu. 1160 (m. 1748)'de Şam'da vefat etti.
İlk eğitim ve öğrenimini gördükten sonra zamanının âlimlerinden aklî ve naklî ilimleri tahsil etti. İlimde yükselip müderrislik diplomasını aldıktan sonra Yenişehir kadılığına tayin edildi. 1147 (m. 1734)'te Edirne kadılığına nakledildi. Tıp ilmini de tahsil edip ihtisas kazanmış olan Mehmed Emin Efendi, 1149 (m. 1736)'da kadılıktan başka ek olarak padişahın başhekimliğine de getirildi. Kısa zaman sonra İstanbul payesine ulaşarak 1150 (m. 1737)'de İstanbul kadılığına tayin edildi. Aynı sene içinde Anadolu ve Rumeli kazaskerliği vazifelerine yükseldi.
Padişah Sultan Birinci Mahmud Han tarafından 1159 (m. 1746)'da şeyhülislamlık makamına tayin edildi. 6 ay 20 gün bu vazifeyi yürüten Mehmed Emin Efendi, 1159 (m. 1746) senesi içinde vazifeden ayrılarak Bursa'ya gitti. 1160 (m. 1747)'de Mekke-i Mükerreme kadılığına gönderildi. Mekke-i Mükerreme'ye gitmek üzere yola çıkıp Şam'a vardığı zaman hastalandı. Bu vazifeden affedilip İstanbul'a dönmeyi istediyse de kısa zaman içinde Şam'da vefat etti.
Hayatîzade Mehmed Emin Efendi'nin bir fetvası.
Hayatîzade Mehmed Emin Efendi, aklî ve naklî ilimlerde derin âlim, tıp ilminde ihtisas sahibiydi. Mesleği hekimlik olduğu hâlde şeyhülislamlığa yükselen ondan başka kimse olmamıştır. Hoşgörülü, nazik, iffet sahibi, faziletli bir zattı. Kaynaklarda eseri hakkında bilgiye rastlanmamıştır.
