Ebü'l-Hasan: Fıkıh, hadis ve kıraat âlimi. İsmi Ali bin Muhammed bin Ali bin Abdurrahman bin Arrak eş-Şamî el-Hicazî olup lakabı Sa'deddin'dir. Künyesi Ebü'l-Hasan'dır. 907 (m. 1502) senesi Zilhicce ayının yedisinde, Beyrut'ta doğdu. 963 (m. 1556) senesinde Medine-i Münevvere'de vefat etti.
İbn-i Arrak'ın imam ve hatiplik yaptığı Mescid-i Nebevî'nin içinden bir görünüş. Tenzihü'ş şeriati'l-merfua ani'l-ahbari'ş şeriati'l-mevdua adlı eserinin kapak sayfası.
İbn-i Arrak beş yaşında iken, iki senede Kur'an-ı Kerim'i ezberledi. Altı sene, babasının her Cuma indirdiği hatme iştirak etti. Hatm-i şeriflerin bereketi üzerinde görüldü. Çeşitli ilim dallarında çok kitap ezberledi. Kıraat ilmini, ilk önce babasının mümtaz (seçilmiş) talebeleri olan Şeyh Ahmed bin Abdülvehhab ve Şeyh Mahmud bin Hamidan el-Medenî'den öğrendi. Sonra Hatib Şemseddin Muhammed bin Zeyneddin'den okudu. Kıraat, fıkıh, hadis, usul-i fıkh ilimlerinde üstün bir dereceye yükseldi. Bundan başka; feraiz, matematik ve şiirde maharet kazandı.
Babasıyla birlikte hac vazifesini yerine getirdikten sonra Medine'ye yerleşti. Mescid-i Nebevî'nin imam ve hatipliği ile vazifelendirildi. İbn-i Arrak, ağır başlı ve vakar sahibiydi. Gayretli, iffet sahibi ve cömertti. Şam, Halep ve başka yerlere gitti. Şam'a uğradığında, babasının talebesi olan Şeyh Muhammed el-İycî ile sohbet etti. Şam'da iki ikameti esnasında Muhyiddin ibni Arabî hazretlerinin kabrini ziyaret etti. Kabrin yanından ayrılmayıp orada geceledi. Beyt-i Makdis'i ziyaret etti. Oradan Mısır'a gitti. Medine-i Münevvere'de, Mescid-i Nebevî İmam ve hatibi iken vefat etti. Kahve içme âdetini Şam'da onun yaygınlaştırdığı rivayet edilir.
Eserleri: Birçok eser yazan İbn-i Arrak'ın eserlerinin bazıları şunlardır:
1- Tenzihü'ş-şeriati'l-merfua ani'l-ahbari'ş şeriati'l-mevdua: Mevdu hadislere dairdir. Kanunî Sultan Süleyman'a takdim edilmiştir. İki cilt hâlinde 1383'te Kahire'de basılmıştır.
2- Tezkiretü's-sugra: Edebî ve tarihî hadiseleri anlatır. Bir nüshası Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmet Paşa Kısmı No: 1226'da kayıtlıdır.
3- Es-Sıratü'l-müstekım ila meani Bismillahirrahmanirrahim: Besmele ile ilgilidir.
4- Neşrü'l-letaif fî kutri't-Taif: Taif ve Taif şehrinin önemi, önemli yerleri anlatılmaktadır. 1986'da baskı yeri belirtilmeden basılmıştır.
5- Şerhu Sahih-i Müslim,
6- Şerhu'l-Ubab: Şafiî fıkhına dairdir. Eksik kalmıştır.
7- Tehzibü'l-ahval ve'la'mal,
8- Muhtasaru rihleti İbn-i Rüşeyd.
İbn-i Arrak'ın Tezkiretü's sugra adlı eserinin yazma nüshasının ilk sayfası (sağda) ve ilk iki sayfası (solda). Eser Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmed Paşa Kısmı No: 1226'da kayıtlıdır.
