Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinden. İsmi Ali bin Balaban bin Abdullah el-Farisî el-Mısrî, lakabı Alaeddin ve künyesi Ebü’lHasan’dır. 675 (m. 1276) senesinde doğdu. 739 (m. 1339) senesinde Şevval ayının 7. günü Kahire’de vefat etti.
İbn-i Balaban, ilim tahsiline küçük yaşta başladı. Dimyatî, Muhammed bin Ali bin Sa’d, Behaeddin ibni Asakir, Alaeddin-i Konevî, Ebü’l-Abbas es-Serucî, Fahreddin ibni Türkmanî, Ebu Hayyan en-Nahvî ve daha birçok âlimden ilim öğrendi. Fıkıh, tefsir, usul, hadis, nahiv, nazım (şiir) ve daha birçok ilimde yükseldi. Fetva makamına geldi. Talebelerine ders verirdi.
İmam-ı Zehebî diyor ki: “İbn-i Balaban, anlayışı kuvvetli, müzakeresi güzel bir zattı. Şekil ve şemail bakımından da yakışıklı ve devamlı güleryüzlü bir zattı. Herkese iyilik etmeye çalışır, hiç kimseyi üzmezdi. İnsanlık icabı birisi hata yapıp kendisini üzse ve sıkıntı verse onları affedip iyilikle mukabelede bulunurdu. Fakat Allahü tealaya karşı gelenlere, din-i İslam’a düşmanlık edenlere karşı gayet şiddetli ve celalli idi. Din gayreti denilen bu sıfat kendisinde çok açık bir şekilde görülürdü. İslamiyetin kıymet verdiği, üstün tuttuğu mukaddes değerlere saldırılmasına, onların kötülenmesine, din düşmanları tarafından tahkir edilmesine tahammül edemezdi. Kendisini sevenlere de din düşmanlarına karşı böyle olunmasını tavsiye ederdi. Her hâli İslamiyete uygundu. İslamiyetin ahkâmına uyarak günah işlemediği gibi, yine onun bir emri olduğu için kanunlara da karşı gelmez, böylece suç da işlemezdi. Bu hâlleri ile herkes tarafından pek sevilir, hürmet edilir ve sözleri, dinleyenlere tesirli olurdu. Birkaç kişi arasında bir gerginlik, anlaşmazlık meydana gelse, ilmi ve sükunu ve doğru sözlü bilinmesiyle bu anlaşmazlığı hâlleder, sulhü ve sükuneti temin ederdi. Türk idi. Ağırbaşlı ve heybetli bir zattı.
Eserleri:
Yazmış olduğu kıymetli kitaplardan bazılarının isimleri şunlardır:
1-El-İhsan fî takribi Sahihi İbn-i Hibban: 1988’de Beyrut’ta basılmıştır.
2-Tuhfetü’l-haris fî şerhi’t-telhis: Hanefî fıkhına dairdir.
3-Tuhfetü’ssadik fî fedail-i Ebu Bekr-i Sıddîk,
4-Telhisü’lİmam fî ehadisi’l-ahkâm,
5-Siretü’n-Nebî,
6-Muhtasar,
7-Umdetü’s-salik fi’l-menasik: Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Şehit Ali Paşa Kısmı No: 982’de vardır.
8-Tenbihü’l-hatır.
İbn-i Balaban’ın yazdığı El-İhsan fî takribi Sahihi İbn-i Hibban adlı eserin Daru’l-kütübi’lMısriyye’de Genel 217 numarada kayıtlı yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda), ilk sayfası (ortada) ve matbu nüshasının kapak sayfası (solda).
