Fıkıh âlimlerinden. İsmi, Hasan bin İbrahim bin Ali bin Bürhün el-Farikî olup; künyesi, Ebu Ali'dir. Şafiî mezhebi âlimlerindendir. Meyyafarikin şehrinden olduğundan oraya nisbetle Farikî denilmiştir. 433 (m. 1041) senesi Rebiulevvel ayının onuncu günü Diyarbakır civarında bulunan ve bu gün Silvan diye bilinen Meyyafarikin şehrinde doğdu. Doğumunun Rebiulahir ayında olduğu da rivayet edilmiştir. 528 (m. 1133) senesinde Muharrem ayının 22'sine rastlayan Çarşamba günü Vasıt şehrinde, talebelerine ders okuttuğu medresesinde vefat etti.
İbn-i Bürhün el-Farikî hazretleri, ilim tahsiline doğum yeri olan Meyyafarikin şehrinde, Ebu Abdullah Muhammed el-Kazerunî'nin yanında başladı. O vefat edince, Bağdat'a gidip Ebu İshak-ı Şirazî'den ve Ebu Nasr İbnü's Sabbag'dan okudu. Ebu İshak hazretlerinin El-Mühezzeb isimli eserini ve İbnü's-Sabbag hazretlerinin Eş-Şemail isimli eserini okuyup ezberledi. Ayrıca Ebu Ca'fer Muhammed bin Ahmed bin el-Müslime, Abdullah bin Muhammed es-Sarifinî Ebü'l-Hüseyin İbnü'n-Nakur ve başka birçok âlimden ilim öğrendi ve hadis-i şerif dinledi. Kendisinden ise, İbn-i Asakir, Ebu Sa'd bin Ebu Asrun ve başka zatlar ilim öğrenmişlerdir.
İbn-i Bürhün el-Farikî, büyük âlimlerin derslerinde bulunmak ve ilim öğrenmekteki arzusu, iştiyakı ve istidadı (ilim alma kabiliyeti) fevkalade olduğundan, kısa zamanda ilimde çok yüksek derecelere kavuştu. Zamanında bulunan âlimlerin en büyüklerinden oldu. Vera ve züht sahibiydi. Şüpheli olan şeylerden çok uzak dururdu. Dünyalık şeylere meyil ve itibar etmezdi. Vasıt şehrine kadı ve vali olarak tayin edildi. Ve uzun müddet bu vazifede kaldı. Sonra bu vazifeden ayrılıp yine aynı şehirde fıkıh dersi okutmaya ve hadis-i şerif rivayet etmeye başladı. Vefatına kadar buna devam etti. İslam'ın şerefini, vakarını korumak için, gayet vakur ve heybetli bulunurdu. Hakkı, doğruyu söylemekten korkmaz ve çekinmezdi. Bu hususta hiçbir zaman gevşeklik göstermez, kınayanların kınamasına aldırmazdı. Hüküm sürdüğü (Vali ve kadı olduğu) sırada hiç kimseye boyun eğmedi, hatır için bir karar vermedi.
Ebu Tahir es-Silefî şöyle anlatıyor: “Vasıt şehrinde bulunan hadis âlimlerinden Ebü'l Kerem Humeys bin Ali bin Ahmed el-Huzî'ye, İbn-i Bürhün el-Farikî'den sual ettim, cevaben buyurdu ki: “O, fıkıh ilminde önde gelen âlimlerdendir. Ebu Tagleb'den sonra Vasıt şehrine kadı oldu. Aklı, dirayeti, adaleti, davranışları ve güzel hâlleri ve diğer bakımlardan üstünlükleri, kendisi hakkında zan edilenlerden daha çoktu.””
İbnü's-Sem'anî şöyle anlatıyor: “İbn-i Bürhün el-Farikî hazretleri, Mühezzeb ve Şamil kitaplarını ezberlemişti. Biz ders için huzuruna vardığımızda; “Dün gece, Mühezzeb kitabının dörtte birini, filan kimseye tekrar ettim. Ondan bir önceki gece de, filan kimseye Şamil kitabının dörtte birini tekrar ettim.” buyururdu.”
Ebü'l-Hasan el-Yezdî şöyle anlatıyor: “Ben İbn-i Bürhün el-Farikî'nin huzurunda Şamil kitabını okurdum. O da beni dinlerdi. Kitabın benim okuduğum nüshasında yanlışlıkla bir mesele terk edilmiş yahut da aslından düşmüş olsa, ben de öyle yanlış okusam, ezberinden düzeltirdi. Birgün kendisine; “Efendim! Siz bu Şamil kitabını ezbere biliyorsunuz (değil mi?)” dedim. “Sen bana ezbere biliyorsun diyorsun.” buyurdu. Bundan başka sarahaten herhangi bir şey söylemedi. Fakat bununla bana; “Evet, onu ezbere biliyorum.” demek istedi.”
İbn-i Bürhün el-Farikî hazretleri, yüz yaşlarına yaklaştığı hâlde, insanların en akıllısı, hafızası en kuvvetli, en zeki, en dikkatli ve uyanık olanı, idi. Hatta işitme ve görme gibi hassasiyetleri ile sanki yirmi yaşlarındaki bir kimse gibiydi.
Eserleri: İbn-i Bürhün el-Farikî'nin bazı eserleri vardır. El-Fevaid ale'l-mühezzeb fî fürui'l fıkh bunlardandır. Bu eser Şafiî fıkhına dairdir.
