Mısır'da yetişen İslam âlimlerinden. İsmi Muhammed bin Çakmak Emir Nasireddin Ebü'l-Mealî bin Zahir'dir. Mısır sultanlarından Emir Çakmak'ın oğlu olup Çerkezdir. 826 (m. 1422) senesinde Kahire'de doğdu. 847 (m. 1444) senesinde, Zilhicce ayının onikisinde Cumartesi günü orada vefat etti. Amcasının türbesine defnedildi.
Önce Kur'an-ı Kerim'i okumasını öğrendi. Kur'an-ı Kerim'i ve bazı kıymetli kitapları ezberledi. Kalbinde, ilme ve âlimlere karşı büyük bir sevgi vardı. Bu sevgi, âlimlere yaklaşmasına ve onlardan ilim öğrenmesine vesile oldu. Dinî ilimleri öğrenmekle meşgul oldu. Fıkıh, feraiz, tefsir, hadis, usul, mantık ve Arabî ilimleri öğrendi. Çok zeki ve anlayışlı olduğundan, kısa zamanda bu ilimlerde büyük âlim oldu. Hatta zamanının âlimlerinin ileri gelenlerinden oldu. Babası sultan olunca şöhreti daha da fazlalaştı. Bir müddet sonra devlet işleriyle meşgul oldu. Fakat ilimden aldığı zevki başka hiçbir şeyde bulamadığı için ilme olan sevgisi zamanla iyice fazlalaştı ve kendini tamamen ilme verdi. Vaktinin çoğunu ilimle meşgul olmak suretiyle geçirirdi. Bir gün, Şemseddin Sehavî'nin hocasının yanında hadis ilimlerini ve metinlerini; bir gün, Sa'deddin Deyrî'nin yanında tefsir ve fıkıh okur, bir gün de Kafiyeci'den diğer ilimleri öğrenirdi. Babası sultan olmadan önce ve sultan olduktan sonra daha birçok âlimden ilim öğrendi.
Bununla beraber, dünya işleriyle de ilgilenirdi. At üzerinde harp talimleri yapardı. Çok akıllı, işlerinde tedbir sahibi olup herkesi iyi idare ederdi. Çok mütevazı, hoşsohbet bir kimseydi. Herkese çok iyilik eder, kimseyi incitmek istemezdi. Bidat sahiplerini, özellikle Eshab-ı Kiram'ı sevmeyenleri sevmez, onlara çok sert davranırdı. Büyük âlimlerle sohbet eder, onlardan istifade ederdi. Âlimlerle aralarında zaman zaman ilmî konuşmalar olurdu. Onun evi fazilet sahiplerinin, âlimlerin toplanma yeriydi. Şerefeddin Tenuhî, onun yanında ilim öğrendi. Yanında; Şam âlimlerinden İbn-i Tahan, İbn-i Berdes ve İbn-i Nazır es-Sahibe de bulunurdu. Bu âlimlerden, kendisi de ilim öğrenirdi. Zeyneddin Kasım el-Hanefî, İmam-ı A'zam Ebu Hanife'nin müsnedini ona rivayet etti.
Şemseddin Sehavî; “Büyük âlim olan hocamız İbn-i Hacer Askalanî, Muhammed bin Çakmak'ı methederdi.” demektedir. Aynî onun hakkında diyor ki: “Büyük bir şöhreti vardı. Herkes ona hürmet ederdi. Birçok insan onun yanına gelir giderdi. Özellikle Şafiîler ve Hanefîler, Cuma günleri iki üç defa gelirlerdi.”
İbn-i Çakmak, 847 (m. 1444) senesinde rahatsızlandı. Rahatsızlığı o senenin yarısına kadar devam etti. Şevval ayında ise durumu iyice ciddileşti. Rahatsızlığı günden güne arttı. Yemekten ve içmekten kesildi. Ana-babası hayatta iken vefat etti.
