Hadis ve fen âlimi tarihçi. İsmi ve künyesi Ebu Hafs Kemaleddin Ömer bin el-Hızır bin İlalmış ed-Düneysirî et-Türkî eş-Şafiî'dir. 574'te (m. 1178) Mardin'in bugün Kızıltepe denilen ve eskiden Koçhisar adıyla da bilinen Düneysir beldesinde doğdu. 640 (m. 1242)'de aynı yerde vefat etti. Vefat tarihi ihtilaflıdır.
İbn-i İlalmış'ın meşhur eseri Tarihu Düneysir'in matbu nüshasının kapak sayfası.
Tahsiline küçük yaşlarda doğduğu yerde başladı. İbnü'z-Zamir Ali bin Muhammed bin Debbas en-Nilî, Ebu Amr Osman bin Kutluboğa en-Nasibî ve Ebu Amr Osman es-Siirdî'den kıraat, Ebu Bekir bin Abdullah bin Revana et-Türkî el-Hanefî'den feraiz okudu. Küçük bir şehir olmakla birlikte ilim hayatının oldukça ileri bir seviyede bulunduğu Düneysir'e uğrayan âlimlerin derslerine katıldı. Abdülhalik en-Neştebirî, Ebu Bekr Atik bin Ebü'l-Kasım el-Mısrî, Yusuf es-Sevvar, İbn Müflih el-Makdisî, Ca' fer bin Muhammed bin Abbas, Mecdüddin İbnü”l-Esir, ve Ebu Ali Hanbelî er-Rusafî'den hadis; Seyfeddin el-Meragî. Kadı Ebu İmran el-Makisinî ve Kadı Atik bin İbrahim el-Eyzulî'den fıkıh tahsil etti. 595 (m. 1199) yılında Kadı Ebu İmran el-Makisinî ile birlikte hacca gitti. Mekke ve Medine'de hadis dinledi. 602'de(m. 1206) hadis âlimi Ömer bin Muhammed bin Taberzed'in Erbil'e geldiğini haber alınca ondan hadis dinlemek için Erbil'e gitti. Kendisi bu hocasından övgüyle bahsetmiş, hadis ilminde en çok ondan istifade ettiğini belirtmiştir.
İbn-i İlalmış Düneysir'de tıpla da ilgilendi. Muhtemelen tıbba dair ilk bilgilerini babasının yakın arkadaşı tabip Ebü'l-Beka Sabit bin Ahmed el-Harranî'den aldı. Musul'da tabip Ebü'l-Hasan Ali bin Ahmed bin Hübel el-Bağdadî ile tanıştı ve ondan tıpla ilgili bazı bilgiler edindi. Bu arada onun El-Muhtar fi't-tıb adlı kitabını okudu. 605 (1208) yılından önce Bağdat'a gitti. Burada tabip Ebü'l-Hayr el-Mesihî'den istifade etti. Ebü'l-Ferec İbnü'l-Cevzi, Abdülmün'im bin Küleybin Mübarek bin Ma'tuş ve başkalarından hadis dinledi. Hac dönüşü Erbil, Musul ve Bağdat'a yaptığı seyahatlerin ardından Düneysir'e yerleşen İbn-i İlalmış burada vefatına kadar talebe yetiştirmekle meşgul oldu.
İbn-i İlalmış, Düneysirli olan ya da Düneysir'le herhangi bir şekilde münasebeti bulunan âlimlerin biyografilerini ihtiva eden Tarihu Düneysir diye de bilinen olan Hilyetü's-seriyyin min havassi'd-Düneysiriyyin adlı eseriyle meşhurdur. Eserin mevcut nüshasında giriş kısmı yer almamaktadır. Sekiz bölümden meydana gelen eserde Düneysir'de oturan veya orayı ziyaret etmiş olan altmış âlimin biyografisine yer verilmiştir. Hilyetü's-seriyyin'deki biyografilerin büyük bir kısmı başka hiçbir eserde bulunmamaktadır. Kitapta yer alan çeşitli şairlere ait 500'ü aşkın beyit de hiçbir divanda mevcut olmadığından eser Arap edebiyatı tarihi açısından da dikkate değer bir nitelik taşımaktadır.
