Kıraat, gramer ve hadis âlimi. İsmi, Muhammed bin Hasen bin Yakub el-Attar el-Bağdadî olup; künyesi, Ebu Bekr'dir. 265 (m. 878) senesinde Bağdat'ta doğdu. 354 (m. 965) senesinde burada vefat etti. Büyük dedesi, Abdullah bin Abbas'ın azatlısı Miksem'dir. Bu sebeple İbn-i Miksem diye tanınmıştır.
İbn-i Miksem, İdris bin Abdülkerim, Davud bin Süleyman ve Hatim bin İshak el-Musulî gibi zamanın meşhur âlimlerinden arz yoluyla kıraat dinledi. Ebu Müslim el-Keccî, Sa'leb, İdris bin Abdülkerim, Ebu Ca'fer bin Ebu Şeybe gibi zatlardan hadis-i şerif rivayet etti. Sa'leb'in El-Mecalis adlı eserinin ravisi idi. Sa'leb'den Arap grameri üzerine ilim aldı. Kendisinden başta oğlu Ahmed olmak üzere, İbrahim bin Ahmed et-Taberî, Ebü'l-Ferec Abdülmelik bin Bekran en-Nehrüvanî, İbn-i Mihran en-Nişaburî ve Ebü'l-Ferec eş-Şenbuzî kıraat ilmini alıp, arz yoluyla rivayet ettiler. Ebü'l-Hasan bin Rızka veyhile İbn-i Şazan el-Bağdadî de kendisinden hadis-i şerif rivayet etti.
İbn-i Miksem, Arap lisanı üzerine mütehassıs bir âlim idi. Kufelilerin nahiv tarzına hakkıyla vakıf idi. Zamanında Bağdad'ın en ileri gelen kıraat âlimlerinden idi. kıraat hususundaki icmaya uymayan şaz ve garip kıraatleri en iyi bilen idi. Hatta bu sebeple töhmet altında kaldı. Abbasî Halifesi Kahir Billah'a şikayet edildi. 321 (m. 933) senesinde hacib (halifenin kalem-i mahsus müdürü) Selame et-Tulunî el-Mutemin huzuruna çağrıldı. Başta Irak şeyhülkurrası (Irak karilerinin reisi) İbn-i Mücahid olmak üzere kıraat ve fıkıh âlimleri önünde sorguya çekildi. Şaz ve garip kıraatleri halka öğretmekten vazgeçmesi istendi. İbn-i Miksem, bu hususta hatalı olduğunu kabul ederek pişmanlığını açıkladı.
İbn-i Miksem, Nafi ve Ebu Ca'fer kıraatlerinin başlıca ravilerinden idi. Ömrünün sonuna kadar ilim öğretmekten vazgeçmedi. Gözlerini kaybetti. 354 senesi Rebiülevvel ayının 8. günü (13 Nisan 965) vefat etti. Vefat tarihini 353, 355 ve 362 olarak verenler de vardır.
Eserleri: İbn-i Miksem'in çok sayıda eseri vardır. El-Envar fî Tefsir'l-İlm ve Cüz'ün fihi mine'l-Hadis meşhurdur.
Diğer eserleri şunlardır: Kitabü'l-Mesahif, El-Letaif fî Cem'i Hecai'l-Mesahif, İhticacü'l-Kıraat, El-Vakf ve'l-İbtida, Kitabü's-Seb'a, Kitabü's-Seb'ati'l-Evsat, Kitabü'l-Asgar, En-İntişar li-Kurrai'l-Emsar, Kitabü'l-Muvazzah, Kitab fi kavlihi teala ve men yahdur, Adedü't-Temam, El-Maksur ve'l-Memdud, Kitab fi'n-Nahv, El-Müzekker ve'l-Müennes, El-Medhal ila ilmi'ş-Şi'r, Er-Reddü ala Mu'tezile, Ahbaru'n-Nefsih.
