Hanbelî mezhebi fıkıh âlimlerinden. Hadis ilminde de büyük bir âlimdi. İsmi Ali bin Muhammed bin Muhammed bin Ebu Sa'd bin Vaddah ibni Muhammed Vaddah eş Şehrabanî'dir. Künyesi Ebü'l-Hasan olup Kemaleddin lakabı ile tanınırdı. İbn-i Vaddah diye meşhur oldu. 571 (m. 1175) senesi Recep ayında Bağdat'ın doğusunda Şehrayan'da doğdu. Hadis, fıkıh, feraiz ve edebiyat ilimlerinde büyük bir âlim olarak yetişti. Daha Şehrayan'da iken, Ahmed bin Muhammed bin Muhammed bin Necmü'l Mervezî'den Sahih-i Müslim adındaki hadis-i şerif kitabını okudu. Züht ve takva sahibiydi. Çok güzel yazı yazardı. Kıymetli eserler yazdı. 672 (m. 1273) senesi Safer ayında Bağdat'ta vefat etti. Çarşıda herkes dükkanını kapatıp namazına geldi. Cenaze namazında pek çok âlim bulundu. Ahmed bin Hanbel hazretlerinin kabrinin ayak ucuna defnedildi.
Bağdat'ta; İbn-i Kati'î ve İbn-i Zerube'den Sahih-i Müslim'i, Ebü'l-Vakt'ten Sahih-i Buharî'yi, Ömer bin Kerem'den Sünen-i Tirmizî'yi, Abdüllatif bin Kati'î'den Sünen-i Dare Kutnî'yi dinleyip öğrendi. Şeyhü'l-arif Ali bin İdris el-Ya'kubî, Kadı Ebu Salih, Ebu Hafs es-Sühreverdî, Necmü'l-Mervezî, İbrahim el-Kaşgarî ve daha başkalarından hadis-i şerif dinledi. Birçok yeri gezip dolaştı. Çok hadis-i şerif dinleyenlerden ve kendisinden de çok kimsenin hadis-i şerif rivayet ettiği âlimlerden oldu. Birçok âlimden icazet alıp hadis-i şerif rivayet etti. Şam'da; Muvaffakuddin ibni Kudame, Ebu Muhammed bin Amr bin Salah ve daha başka âlimlerden icazet aldı. Zamanının en yüksek Hanbelî âlimlerindendi. Arap dili ve edebiyatı ilminde de çok derin bir ilme sahipti. Çeşitli ilimlerde mütehassıs bir âlim olarak yetişti. Birçok evliyanın sohbetinde bulundu. Bilhassa Şeyh Yahya es-Sarsarî'nin sadık talebesi idi.
Büyük âlim Safiyyüddin Abdülmümin bin Abdülhak onun hakkında diyor ki: “O, salih bir zat olup nur yüzlü ve ahlâkı tertemizdi. Nefsinin hevasından, kötü arzularından kurtulmuş, gayet yumuşak huylu bir kimseydi. Birçok âlim ve salih kimse ile sohbet etti. Onlardan çok istifade etti. Fıkıh, feraiz ve hadis ilimlerinde derin bir âlimdi. Bağdat'ta zuhur eden bir vakadan sonra Mücahidiyye Medresesi'ne müderris olarak tayin edildi. Vefatına kadar bu vazifesine devam etti.”
İbn-i Vaddah'ın medfun olduğu Bağdat'taki Ahmed bin Hanbel'in Türbesi.
Eserleri: Ed-Delilü'l-vadıh fî iktifai nehci's selefi's-Salih ve Er-Reddü alâ ehli'l-ilhad isminde iki büyük eseri ile birlikte, Medhü'l-ulema ve Zemmü'l-agniya, El-Farku beyne ahvali's salihîn ve ahvali'l-ibahiyye ve Ekletü'd-dünya bi'd-din adlarında birçok küçük risalesi vardır. Ayrıca onun Enne'l-imane yezidü ve yenkusu adında talâk ile yemin eden bir kimsenin sualine cevap olarak yazdığı küçük meşhur bir risalesi daha vardır.
