Şafiî fıkıh âlimi, tarihçi. İsmi Ebu Bekr bin Ahmed bin Muhammed bin Ömer el-Esedî ed-Dımeşkî olup, künyesi Ebü's-Sıdk, lakabı Takıyyüddin'dir. Babasının dedesi Necmeddin Ömer, Havran'a bağlı Şühbe'de kırk sene kadılık yapmıştı. Bu sebeple İbn-i Kadı Şühbe diye tanındı. 779 senesi Rebiülevvel ayının 24. günü (30 Temmuz 1377) Dımaşk'ta (Şam) dünyaya geldi. 851 (1448) tarihinde Şam'da vefat etti ve Babüssagir Kabristanı'na defnedildi. İlim ehli bir ailede büyüdü. Kur'an-ı Kerim'i ezberledi. Sarf, nahiv, fıkıh ve usul-i fıkh okudu. Buna dair klasik metinleri hıfzına aldı. Zamanın meşhur âlimlerinden fıkıh, hadis ve tarih okudu. Siraceddin Ömer bin Raslan el-Bülkinî, Şerefeddin İbnü'ş-Şerişî, Şihabeddin İbni Hiccî, İbnü'l-Mülakkın, Bedreddin İbni Mektum, Cemaleddin et-Taymanî, Zeynüddin el-Irakî ve Şerefeddin İsa bin Osman el-Gazzî, hocalarının önde gelenleridir.
Tedrisatını tamamladıktan sonra Şam'daki Taberiyye, Eminiyye ve İkbaliyye medreselerinde müderrislik yapmaya başladı. Emevî Camii'nde hadis, fıkıh ve usul-i fıkıh dersleri verdi. 820 (m. 1417) senesi başlarında hocası kadıyülkudat Necmeddin İbni Hiccî'ye naib olarak Şam kadılığına getirildi. Bu vazifede onbeş sene kaldı. Hocalarından Alaeddin Muhammed bin Muhammed el-Buharî kendisine kaza yerine ilim ile meşgul olmasını tavsiye edince kadılıktan ayrıldı. İki sene sonra hacca gitti. 842 senesi Cemaziyelevvel ayında (Kasım 1438) Şam kadıyülkudatlığına getirildi. Aynı sene Zilkade ayında (Nisan 1439) vazifeden azledildi. 843 senesi Ramazan ayında (Şubat 1440) tekrar bu makama getirildi. 844 senesi Muharrem ayında (Haziran 1440) kendisi ayrıldı.
Tekrar hacca gitti. Vefatına kadar Şam medreselerinde müderrislik yaparak ilim neşretti, talebe yetiştirdi. Zamanın idare mahkemesi hüviyetindeki darüladl müdiriyetinde bulundu. Emevî Camii hatibliğini deruhde etti. Bimaristanü'n-Nuriyye'de (akıl hastanesinde) nazırlık yaptı. Sümeysatiyye Dergahı şeyhliğinde bulundu. Bir ara ailesiyle Kudüs'e gidip bir müddet kaldı. Burada hadis dersleri verdi. Şam döndü. 851 senesi Zilkade ayının 11. günü (18 Ocak 1448) vefat etti. Babüssagir kabristanında medfundur. İbn-i Kadı Şühbe, zamanının en mühim Şafiî fakihlerinden idi. Müftiyyü Şam namıyla tanındı.
İbn-i Kadı Şühbe'nin en meşhur eseri Tabakatü'ş Şafiîyye'nin kapak sayfası (sağda) ve Tarih adlı eserinin kapak sayfası (ortada) ve Tarih'inin Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Kısmı No: 2345'de kayıtlı müellif hattı nüshasının ilk sayfası (solda). İslam memleketlerinin her tarafından kendisine fetva sorulurdu. Diğer mezheblerin ahkamına da vâkıf olduğundan, bu mezheblerdekiler çözemedikleri meseleleri kendisine arzederlerdi. Tefsir, hadis, tarih ilimlerinde de hakkıyla vukuf sahibiydi. Bununla beraber fevkalade mütevazi bir zat idi. Hakkında tazim edici ünvanların kullanılmasından rahatsız olurdu. Çok talebe yetiştirdi. Şemseddin es-Sehavî ve Nec meddin İbn-i Kadı Aclun, en meşhurlarıdır. Oğlu Bedreddin İbn-i Kadı Şühbe de Şafiî fıkıh âlimidir.
Eserleri: Fıkıh, usul, tefsir, hadis ve tarih sahasında çok sayıda eseri vardır. Daha ziyade tarih ve tabakat mevzuundaki eserleriyle tanınır. En meşhurları şunlardır:
1- Tabakatü'ş-Şafiîyye: İmam Şafiî'den 840 senesine kadar yaşamış Şafiî âlimlerinin hâl tercemelerini anlatır.
2- Teracimü'l-fukahai'ş-Şafiiyye min Zeyli'r-Ravdateyn: Ebu Şame el-Makdisî'nin Kitabü'r-Ravdateyn fî Ahbari'd-Devleteyn adlı kitabına bir zeyl yazmış; sonra bu zeyilden mevzu bahis eseri hazırlamıştır.
İbn-i Kadı Şühbe'nin El-İ'lam bi-Tarihi Ehli'l-İslam adlı eserinin eksik bir yazma nüshasının ünvan sayfası (sağda) ve içinden bir sayfası (solda). Eser Köprülü Kütüphanesi No: 1027'de kayıtlıdır.
3- Menakıbü'I-İmam eş-Şafiî ve Eshabih,
4-Tabakutü'n-Nühat ve'l-Lügaviyyin: Nahiv ve lugat âlimlerinin hâl tercemelerine dairdir. 1974'de Necef'te basılmıştır.
5- Muhtasaru Tabakati Fukahai'l-Yemen: Yemenli fakihlere dair İbn-i Semüre el-Ca'dî'nin eserinin muhtasarıdır.
6- Ez-Zeyl: 741 - 810 (1340 -1407) yılları arasını anlatan bir tarih kitabıdır. İbn-i Kesir'in El-Bidaye ve'n-Nihaye, Zehebî'nin Tarihü'l-İslam ve Bürzalî'nin El-Mukteda adlı eserlerinin zeyli mahiyetindedir. Beş cilttir. Sonradan iki cilt hâlinde ihtisar etmiştir. Bu ihtisar, 1997'de Şam'da basılmıştır.
7- El-İ'lam bi-Tarihi Ehli'l-İslam: Hicrî 200-792 yılları arasını anlatan umumî bir tarih kitabıdır. İstanbul Millet Kütüphanesi, Feyzullah Efendi Kısmı, No: 1403'de müellif hattı nüsha mevcuttur.
8- Müntehabü Dürreti'l-Eslak: Memluk tarihine dair İbn-i Habib el-Halebî'nin Dürretü'l-Eslak fî Devleti'l-Etrak adlı eserinden yapılmış seçmeleri ihtiva eder.
9- Muhtasarü'l-İber: Tarih-i Zehebî'nin muhtasarıdır.
10- Tarih Ayrıca İbn-i Asakir'in Tarihu Dımeşk, Zehebî'nin Tarihu'l-İslam ve el-Mu'cemü'l-Muhtar, İbnü'l-Furat'ın Tarihü'd-Düvel, İbn-i Tokmak'ın Nüzhetü'l-Enam gibi eserlerinden seçmeler yaparak hazırladığı başka eserleri vardır.
