Kelam ve Malikî fıkıh âlimi. Künyesi Ebu Abdullah olup, ismi Muhammed bin Ahmed bin Muhammed bin Ya'kub bin Mücahid'dir. Aslen Basralı iken Bağdat'ta yerleşti. Bağdadî ve Taî nisbet edildi. Kelam âlimi olduğu için Mütekellim denildi. 370 (m. 980) tarihinde Bağdat'ta vefat etti.
Zamanındaki birçok İslam âliminin derslerine devam ederek, ilimlerinden istifade etti. Kadı Tüsterî'den Malikî fıkhını aldı. Ebü'l-Hasan-ı Eş'arî hazretlerinin sohbetlerinde bulundu. Fıkıh ilminde çok ileri bir derecesi vardı. Kelam ilminde daha meşhur oldu. Hadis ilminde Buharî'nin Sahih'ini Ebu Zeyd Mervezî'den okudu. Ebu Muhammed bin Ebu Zeyd'den Muhtasar ve Nevadir kitabını okutmak üzere icazet (diploma) aldı. Peygamber Efendimiz ve Eshab-ı Kiram'ın inandığı gibi inananların mezhebi, Ehl-i Sünnet ve'l-cemaat mezhebinin iki imamından biri olan Ebü'l Hasan-ı Eş'arî hazretlerinin sohbetlerinde bulunarak aldığı feyiz ve bereketle, birçok İslam düşmanına cevaplar verip susturdu. İnsanlara, Eshab-ı Kiram'ın itikatlarının, inanç şekillerinin doğru olarak anlatılması için çalışır, bir kişinin sapık bir düşünceden uzaklaşıp doğruyu bulmasına çok sevinirdi.
Bu mübarek zat, insanlara getirdiği delillerle doğruyu anlatırken, derslerine devam eden talebelerine de engin ilmini aktardı. Bu talebelerinden biri de Kadı Ebu Bekr Muhammed bin Tayyib hazretleriydi. Kadı Ebu Bekr, zamanının Büveyhî hükümdarı Adudü'd-devle tarafından ilminin çokluğundan dolayı takdir edilerek, Bizans'ın başşehri Kostantiniyye'ye elçi olarak gönderildi. Ebu Bekr bin Avde de onun talebeleri arasındaydı. İbn-i Mücahid hazretleri kendisine ilim tahsili için gelenlere şu şiiri okurdu:
Ey ilim için erken kalkan kişi,
Bütün ilimler kelam ilminin hizmetçisidir.
Fıkıh ilmi öğren onunla hükümleri düzeltir,
Verilen hükümlerde gafil olmazsın.
Muhammed bin Mücahid, birçok kıymetli eser yazdı. Ehl-i Sünnet itikadını anlatan bir risalesi ve yine itikada dair Hediyetü'l-müsteksir ve Muavenetü'l-müstensır adlı bir kitabı vardır. Ayrıca Usul-i fıkhta da Malikî mezhebi fıkıh usulüne dair bir eseri de vardır.
