Hanefî mezhebi fıkıh âlimlerinden ve şair. İsmi Ahmed bin Ali bin Ahmed olup nisbeti el-Kufî ve el-Bağdadî ve el-Hemedanî’dir. Künyesi Ebu Talib, lakabı Fahreddin’dir. İbnü’l-Fasîh diye meşhurdur. Aslen Kûfeli olan İbnü’l-Fasîh, 680 (m. 1281)’de orada doğdu. 755 (m. 1354)’te Şaban ayının 26. günü Şam’da vefat etti.
Bilhassa Irak beldelerinde çok tanınmış olan İbnü’l-Fasîh hazretleri, İsmail bin Tabbal’den icazet aldı. Ayrıca, İbnü’d-Devali Salih bin Abdullah bin es-Sabbag ve başka âlimlerden ilim öğrendi. Fıkıh, feraiz, edebiyat, nazım, nesir, nahiv ve diğer bazı ilimlerde âlim oldu. Bilhassa fıkıh ilminde çok ilerleyip fetva makamına yükseldi. Abdülvehhab bin Ahmed bin Vehban ed-Dımaşkî ve başka zatlar ondan ilim öğrendiler. Irak’ta iyice tanınıp meşhur olan İbnü’l-Fasîh hazretleri, daha sonra Şam’a geldi. Şam Valisi Tanbuğa kendisini karşılayıp çok hürmet ve ikramlarda bulundu. Kassa’in’de ve Reyhaniyye’de ders verdi. Faziletler sahibi, güleryüzlü, gayet sevimli, hoşsohbet bir zattı. Yüzünde, âlimlere ve evliyaya mahsus olan güzellik ve nur bulunduğundan, görenlerin muhabbetini celb ederdi. Maddî ve manevî olarak talebelerine pek çok ihsanlarda bulunurdu. Sohbetleri çok tatlı, kendisi çok yüksek bir zat olduğundan, insanlar hep bunun sohbetine rağbet ederlerdi. Daha sonra Kûfe’de Ebu Hanife hazretlerinin kabrinin yakınında bulunan bir medresede ve Müstansıriyye Medresesi’nde de ders verdi.
Eserleri:
Öğrendiği yüksek ilimleri talebelerine öğretmekle kalmayıp çeşitli kıymetli kitaplar da yazan İbn-i Fasîh hazretlerinin eserlerinden birkaçının isimleri şöyledir:
1-Müstahsinü’t-taraik fî nazmi Kenzi’d-dekaik (Nazmü’l-Kenz): Ebü’l-Berekat Abdullah en-Nesefî hazretlerinin Kenzü’d-Dekaik isimli eserinin nazım hâline çevrilmiş şekli olup Hanefî mezhebi fıkıh bilgilerini anlatmaktadır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 1158’de vardır.
2-Nazmü’s-Siraciyye: Feraize dairdir.
3-Nazmü’l-menar: Usul-i fıkha dairdir. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Çorlulu Ali Paşa Kısmı No: 163’te vardır.
4-Hallü’r-rümuz: Kıraat-i Seb’a’ya dairdir. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Laleli Kısmı No: 64’te vardır.
